تفسیر آزمایش ادرار

صفحه اصلی » سلامتی » تفسیر آزمایش ادرار
صرع و آزمایش خون
صرع و آزمایش خون
20 آذر 1396
نکات مهم قبل از آزمایش دادن
نکات مهم قبل از آزمایش دادن
24 آذر 1396

درخواست آزمایش در محل


تفسیر آزمایش ادرار

آشنایی با خواندن آزمایش ادرار (تفسیر آزمایش ادرار)

تفسیر آزمایش ادرار نیز برای بسیاری از افراد ناشناخته است. بسیاری از بیماران علاقه‎مند هستند قبل از مراجعه به پزشک، خود بدانند در چه وضعیتی قرار دارند. یکی از رایج‎ترین آزمایشات، آزمایش ادرار است که برای تشخیص بیشتر بیماری‎ها کاربرد دارد. در این جا به تفسیر آزمایش ادرار می‎پردازیم و آشنایی‎های لازم جهت خواندن آزمایشات ادرار را به دست می‎آوریم.

تفسیر آزمایش ادرار نیازمند کسب آگاهی و دانستن برخی آیتم‎های ضروری ذکر شده در برگه آزمایش است. آزمایش ادرار، برای بررسی بسیاری از بیماری‎ها و پیشامدها کاربرد دارد. از جملهتشخیص عفونت دستگاه ادراری (عفونت در مثانه، کلیه‌ها و حالب)، تعیین قند در بیماران دیابتی، بررسی فشار خون بالا، بیماری‌های کلیوی- کبدی و بارداری انجام می‌شود.

 

نحوه انجام آزمایش ادرار

هنگامی که به آزمایشگاه مراجعه می کنید و درخواست آزمایش می‎دهید، آزمایشگاه به شما ظرف کوچکی که مخصوص ادرار است تحویل می دهد. برای اینکه بتوانید ادرار را درون ظرف جمع آوری کنید بهتر است اندکی از ادرار خود را دفع کنید و به هنگامی که کنترل در اختیارتان  قرار گرفت ادرار را درون ظرف بریزید و باقیمانده را دفع کنید .

تفسیر آزمایش ادرار با کمک رنگ، بو، شفافیت، گلوکز و… بررسی می‎شود. آزمایش ادرار از آزمایش‎های رایج در تشخیص بیماری‎ها است. در آزمایش ادرار حدود 30 الی 60 سی‌سی از ادرار فرد گرفته می‌شود و به آزمایشگاه فرستاده می‌شود. بهترین نتیجه‎ها از این آزمایش معمولاً در ادرار صبح به دست می‎آید زیرا ادرار صبح دارای PH پایین و اسمولالیته بالا است. در تشخیص عفونتها، تعیین قند و بررسی فشارخون نیز آزمایش ادرار مورد استفاده پزشکان قرار می‎گیرد. در اینجا به تفسیر آزمایش‌ ادرار می‌پردازیم:

تفسیر آزمایش ادرار را می‎توان با نمونه گیری ادرار و انجام بیش از 100 تست آزمایشگاهی انجام داد که جزئیات آن شامل رنگ، بو، وزن مخصوص، PH، گلوکز، کتون، پروتئین، کریستال، گلبول سفید و قرمز در خون، باکتری، کست ادراری، نیتریت و … هستند.

آزمایش ادرار

تفسیر آزمایش ادرار (شرح ماکروسکوپیک-سمت چپ برگه جواب آزمایش):

  1. رنگ نمونه ادراری (Color)

دامنه تغییرات رنگ ادرار مختلف و گسترده است که عمدتاً وابسته به غلظتش است. رنگ ادرار از اجزای اصلی آنالیز ادرار است و با توجه به شرایط مختلف بدن تغییر می‌کند. رنگ طبیعی با توجه به غلظت نمونه، رژیم غذایی، میزان مایع بدن و رنگ‌دانه‌های موجود در ادرار می‌تواند از زرد کم‌رنگ تا زرد کهربایی تیره متغیر باشد. رنگ‎های ادرار معنای خاص خود را دارند؛ مثلاً رنگ قرمز (در هماچوری یا پورفیرینوری) می‎تواند به دلیل وجود خون در آن باشد. ویتامین B اضافی در ادرار نیز رنگ ادرار را نارنجی (بیلیروبینوری) نشان می‌دهد. رنگ زرد تیره ادرار نیز ناشی از تعریق زیاد و از دست دادن مایع در بدن است. بعضی از بیماری‌ها مانند دیابت و مصرف برخی مواد مصنوعی هم می‌تواند رنگ ادرار را تغییر دهد.

2. ظاهر ادرار (Appearance)

ادرار طبیعی معمولاً شفاف است اما به سبب رسوب فسفات‌ها یا اوراتها، ممکن است کدر یا نیمه کدر شوند. وجود گلبول های سفید و قرمز سبب کدر و باکتری ها، ادرار را کدر یا نیمه کدر می‎کنند.

3. بو (Smell)

از اجزای دیگر تفسیر آزمایش بوی ادرار است که بوی طبیعی به دلیل وجود اسید وولاتل است و بوی شبیه به فندق دارد اما بعضی بیماری ‎ها و برخی مواد غذایی این بو را تغییر می‌دهند. در حالت غیرطبیعی، بوی قوی و شیرین و گاهی میوه‌ای ناشی از بیماران دیابتی است. بوی بسیار بد و زننده در ادرار ناشی از عفونت مجاری ادراری و وجود چرک در ادرار است. کسانی که دچار فیستول روده باشند ادرارشان بوی مدفوع می‌دهد و بیماران فنیل کتون اوری بوی ادرارشان شربت افرا (بوی شبیه به چای شیرین) می‌دهد.

4. وزن مخصوص ادرار (specific gravity)

وزن نمونه ادرار که شاخص غلظت مواد در ادرار که نتیجه‌ی مواد دفعی و املاح است حدود طبیعی آن برای ادرار راندوم 1/003 تا 1/035 و برای ادرار 24 ساعته 1/015 تا 1/025 است و چون نسبت است واحد ندارد. SG ادرار در طول شبانه است که متغیر خیلی مفید است. در دهیدراتاسیون، اکلامپسی ئ دیابت قندی SG افزایش و در دیابت بی‌مزه و هیدراتاسیون شدید SG کاهش می‎یابد. اگر بخواهیم به‌صورت جزیی‎تر بیان کنیم، وزن بالای ادرار (افزایش عدد) حاکی از غلیظ بودن ادرار (کاهش مصرف مایعات)، تزریق مواد کنتراست، اختلال ترشح ADH و دهیدراتاسیون به علت تعریق، تب، اسهال و استفراغ است. وزن پایین ادرار (کاهش عدد) نیز می‌تواند ناشی از دیابت بی‌مزه، مصرف داروی مدر و کاهش توانایی کلیه در تغلیظ ادرار باشد.

5. PH نمونه ادرار

برای پزشک مهم این است که PH ادرار با اطلاعات دیگر در ارتباط است. PH مشخص‌کننده‌ی اسیدی یا باز بودن ادرار است که این موضوع در روند برخی از بیماری‌ها مؤثر است. تعیین PH از وجود یون هیدروژن و میزان دفع املاح مشخص می‌شود برای مثال در شکل‌گیری برخی سنگ‌های کلیه اسیدی یا بازی بودن ادرار مؤثر است. عدد طبیعی PH در برخی منابع 5/5 تا 6/5 و در برخی منابع دیگر نیز 4/6 تا 8 ذکرشده است. PH برخی از داروها، غذاها، لبنیات و آنتی ‌اسیدهای معده روی PH ادرار اثر می‌گذارند؛ و دیابت، اسهال، گرسنگی طولانی و خواب سبب کاهش PH ادرار می‌شوند و استفراغ، عفونت مجاری ادراری و آلکالوز تنفسی PH ادرار را افزایش می‌دهند.

6. گلوکز (Glucose)

گلوکز قندی است غذای اصلی سلول‎ها است و در خون وجود دارد. به‌طور طبیعی گلوکز مقدار کمی در ادرار وجود دارد اما در بهترین حالت ادرار باید عاری از گلوکز باشد. گلوکوزوری به‌طور کلی وقتی دیده می‎شود که گلوکز خون از حد آستانه کلیوی بیشتر باشد (>180mg/dl) گاهی میزان آستانه کلیوی برخی افراد ممکن است پایین‎تر از این عدد باشد. مصرف یک‌باره کربوهیدرات‎ها، تزریق سرم های قندی، دیابت شیرین و تغذیه وریدی سبب تولید مقدار زیادی گلوکز در ادرار می‎شود.

7. بررسی PH در آزمایش ادرار

اسیدی یا باز بودن ادرار را با PH نمایش می‎دهیم. در بعضی مواقع میزان اسیدی یا باز بودن ادرار در روند درمان یک بیماری موثر است که در این صورت پزشک به شما توصیه می‎کند تا PH ادرارتان را تغییر دهید. PH طبیعی ادرار در بازه 4.6 تا 8 است. در شکل‎گیری سنگ های کلیوی، اسیدی یا بازی بودن ادرار موثر است. استفراغ، آلکالوز تنفسی، عفونت مجاری ادراری PH  ادرار را افزایش می‌دهد و در دیابت، اسهال، گرسنگی طولانی‌مدت و هنگام خواب، PH کاهش یافته و ادرار اسیدی می‌شود.

8. بررسی پروتئین در آزمایش ادرار

بروز پروتئین در ادرار نشان دهنده یک بیماری خاص است.  پروتئین به طور نرمال، منفی (Negative) یا بین 50 الی 80 میلی‌گرم طی 24 ساعت است. آسیب‌های کلیوی، عفونت ادراری، فشارخون بالا، دیابت و بیماری لوپوس گلومر ولونفریت (یک بیماری کلیوی) نشان دهنده پروتئین در ادرار است. همچنین تب، ورزش شدید و بارداری در حالت‌ طبیعی باعث حضور پروتئین در ادرار یا پروتئینوری می‎شود.

 

9. بررسی کتون (Ketone) در ادرار

گاهی مواقع بدن به جای گلوکز از چربی‌ها استفاده می‌کند که در این حالت کتون مشاهده می‎شود. چربی‎ها در بدن شکسته می‎شوند و کتون‌ها را به وجود می‎آورند و طی سوخت و ساز بدن مصرف می‌شوند. کتون‌ها در ادرار ترشح می‌شوند.

عواملی که باعث وجود کتون در ادرار می‎شوند شامل: دیابت کنترل نشده، رژیم بدون کربوهیدرات، گرسنگی شدید یا بیماری‌هایی مثل آنورکسیا ،مصرف الکل، مصرف بیش از حد آسپیرین، استفراغ طولانی ‌مدت و بیماری‌های تب‌دار در کودکان .

 

10. بررسی گلبول سفید (WBC) و گلبول قرمز (RBC) در تفسیر آزمایش ادرار

وجود گلبول‎های سفید و قرمز در ادرار نشان دهنده هماچوری (خون در ادرار) است که بیماری‌های مختلفی  منجربه آن می‎شوند. عواملی که باعث وجود گلبول قرمز خون (RBC) در ادرار می‌‎شود که شامل: عفونت کلیه، التهاب کلیه، سنگ کلیه، تومور کلیوی و مثانه و ضربه به کلیه یا آسیب مجاری ادراری است. عواملی که باعث مشاهده گلبول سفید در ادرار (WBC) می‎شود شامل: عفونت، بیماری لوپوس، عفونت ادراری و تومور مثانه در ادرار است.

11. بررسی بیلیروبین (Bilirubin) در آزمایش ادرار

یکی از پیگمانت‌های صفراوی بیلی روبین است که در اثر تجزیه هموگلوبین به دست می‎آید. در حالت عادی بیلی روبین در ادرار به میزان خیلی کم مشاهده می‎شود و رنگ زرد ادرار را به وجود می‎آورد. بیماری‌هایی هم چون سیروز کبدی، تومور و یا آبسه کبد، انسداد داخل کبدی و هپاتیت، کبد نمی‎تواند بیلی روبین کنژوگه را به داخل صفرا نگهداری و دفع کند، لذا بیلی روبین وارد خون می‎شود و چون محلول در آب است از طریق کلیه‌ها وارد ادرار می‌شود و رنگ ادرار را زرد تیره می‌‎کند.

12. نیتریت (Nitrite) در آزمایش ادرار

برخی باکتری‎های موجود در ادرار که موجب تبدیل نیترات‎‏ها به نیتریت می‎شوند باعث مثبت شدن آزمایش نیتریت خواهد شد. در بیماران مشکوک به عفونت مجاری ادراری بررسی نیتریت صورت می‎گیرد .

در صورتی که باکتری‎های موجود در ادرار نتوانند نیترات تولید کنند نتایج منفی می‎شود. مانند مخمرها، مایکوباکتریوم توبرکولوزیس، نایسریا گنوره، باکتری‎‏های گرم مثبت، همچنین افزایش مقدار اسید اسکوربیک و یا ناکافی بودن ادرار در مثانه موجب منفی شدن نتایج می‎شود.

 

شما می‎توانید به راحتی از طریق آزمایش آنلاین به صورت آنلاین آزمایش‎های مختلف را درخواست دهید.

جهت درخواست  اینجا کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 9 = 19