لاغری سریع با رژیم کتوژنیک | مشاوره رایگان با پزشک

  • نوشته شده توسط فاطمه مهربان
  • 08 / 04 / 1401

رژیم کتوژنیک چیست و چگونه به لاغر شدن کمک می کند؟ مصرف چه مواد غذایی در این رژیم مجاز بوده و کدام یک از آن ها ممنون است؟ آیا این رژیم استاندارد و اصولی است یا مضراتی به همراه دارد؟ اگر از کاهش وزن ناامید شده و رژیم های مختلفی را با این هدف امتحان کرده اید، وقت آن رسیده که به رژیم کتوژنیک روی بیاورید. چرا که این روش، سوخت و ساز بدن را بر روی چربی متمرکز می کند و در زمان کمی چربی های اشباع شده را از بین می برد.

اما لازم است این هشدار را جدی بگیرید که هیچ نوع رژیمی بدون مشورت با پزشک برای شما مناسب نیست و قبل از پیروی از هر گونه برنامه غذایی جهت کاهش وزن، باید با یک پزشک متخصص مشورت کنید. آزمایش آنلاین امکان مشاوره تلفنی پزشکی را برای کاربران فراهم کرده تا در صورتی که تمایل به کاهش وزن با این روش را دارند، از راهنمایی های یک پزشک بهره مند شوند.

در این صفحه هرآنچه را که لازم است درباره رژیم کتوژنیک، فواید، مضرات، برنامه غذایی آن و… بدانید، مطالعه خواهید کرد. پس با ما همراه باشید و برای کاهش وزن اصولی و بدون عوارض، با دقت مطالب این صفحه را دنبال کنید.

 

رژیم کتونیک چیست؟

رژیم کتو، کیتو، کتون زا یا کتوژنیک (Ketogenic diet) چیست و چگونه عمل می کند. رژیم کتون زا در سال های گذشته با هدف درمان صرع به ویژه در کودکان استفاده می شد، اما اکنون به یک روش لاغری سریع تبدیل شده است. کربوهیدرات ها (شامل قند و گلوکز) منبع سوخت و ساز بدن و تامین انرژی انسان جهت فعالیت های روزمره می باشد. بنابراین تا زمانی که بدن به اندازه کافی کربوهیدرات داشته باشد، چربی ها انباشته خواهند شد و از آن ها جهت تامین انرژی استفاده نمی شود.

اما زمانی که کربوهیدرات بدن به اتمام می رسد، فعالیت ها متوقف نشده و حیات انسان ادامه دارد. در این زمان است که بدن برای تامین انرژی مورد نیاز به سراغ بافت های چربی و گاهی پروتئین ها رفته و از آن ها جهت سوخت و ساز استفاده می کند.

پس همان طور که حدس زدید، در رژیم کتوژنیک مصرف کربوهیدرات ها به حداقل (حدود 5 درصد) رسیده و مصرف چربی های سالم ( مثل روغن زیتون، روغن نارگیل و… ) افزایش پیدا می کند.

انواع رژیم کتوژنیک

این رژیم انواع مختلفی دارد که هر یک از آن ها برای افراد خاصی طراحی شده است. تفکیک انواع رژیم کتو و اختصاص دادن هر یک از آن ها به یک گروه از افراد، باعث شده طرفداران بیشتری پیدا کند. چرا که مانند رژیم کانادایی یا رژیم شیر و موز، یک برنامه غذایی برای همه افراد طراحی نشده است.

با این حال بهتر است قبل از اینکه تصمیم به استفاده از این روش برای کاهش وزن بگیرید، با پزشک خود در رابطه با نوع رژیم صحبت کنید. همچنین می توانید از خدمات مشاوره پزشکی تلفنی آزمایش آنلاین بهره مند شوید.

رژیم استاندارد یا SKD

این نوع از رژیم کتو برای افراد تازه کاری که می خواهند از این روش برای کاهش وزن استفاده کنند، مناسب است. چرا که برنامه غذایی آن پیچیده و سخت نیست و عوارض بسیار کمی به دنبال خواهد داشت.

در نوع استاندارد رژیم کتو، میزان منابع دریافتی شما از مواد مصرفی روزانه باید به شکل زیر باشد:

  • 5 درصد کربوهیدرات
  • 20 درصد پروتئین
  • 75 درصد چربی

اما باید توجه کنید که چربی های دریافتی از وعده های غذایی باید چربی های سالم مثل روفن زیتون، روغن نارگیل، آووکادو، ماهی چرب و… باشد.

مصرف روزانه پروتئین نیز به اندازه 112 گرم گوشت قرمز یا سفید است. سبزیجاتی که در رژیم استاندارد کتو استفاده می شود، باید غیر نشاسته ای ( مثل هویج، کلم بروکلی و…) و میوه های این رژیم با کربوهیدرات کم ( مثل ملون، توت و…) باشد.

رژیم کتوژنیک دوره ای یا CKD

کتوژنیک دوره ای یا سیکلیکال برای ورزشکاران مناسب است، می توانید درصد مصرف کربوهیدرات ها را بیشتر کنید. چرا که سوخت و ساز بدن ورزشکاران با دیگر افراد متفاوت است و نیاز به انرژی بیشتری دارند. در این نوع می توانید به مقادیر زیر منابع را دریافت کنید:

  • 5 تا 10 درصد کربوهیدرات
  • 15 تا 20 درصد پروتئین
  • 75 درصد چربی

می توانید در این نوع رژیم، 5 روز از هفته از رژیم استاندارد و دو روز باقی مانده از رژیم غیر کتوژنیک پیروی کنید. در واقه دو روز در هفته روز آزاد شما هستند که بهتر است حتی در روزهای آزاد، کربوهیدرات های مصرفی شما سالم و از نوع میوه و سبزیجات و غلات بدون قند باشد.

رژیم غذایی کتوژنیک هدفمند یا TKD

بدنسازان یا افرادی که مشغول انجام ورزش های سنگین و فعالیت های سخت بدنی هستند، می توانند از این رژیم پیروی کنند؛ چرا که رژیم هدفمند کتو نسبت به دو نوع قبلی، کربوهیدرات دریافتی بیشتری دارد. به مقادیر زیر توجه کنید:

  • 10 تا 15 درصد کربوهیدرات
  • 20 درصد پروتئین
  • 65 تا 70 درصد چربی

میوه ، لبنیات و غلات بهترین انتخاب برای جذب این مقدار کربوهیدار در رژیم کتوژنیک هدفمند می باشد. چربی استفاده شده در این رژیم نیز مانند دو نوع قبل باید سالم و ترجیحا بر پایه روغن های گیاهی مثل روغن زیتون، نارگیل و… باشد.

ورزشکاران قبل و بعد از ساعت ورزش و فعالیت خود می توانند مقداری کربوهیدرات بیشتر مصرف کنند تا انرژی مورد نیاز خود را برای بهتر ورزش کردن تامین نمایند.

رژیم کتوژنیک با پروتئین بالا (HPKD)

در چهارمین و البته آخرین نوع رژیم کتو، مقدار بیشتری پروتئین نسبت به انواع قبلی دریافت خواهید کرد. افرادی که فعالیت های بدنی بسیار زیادی دارند از این نوع رژیم استفاده می کنند. به این ترتیب که مقدار چربی مصرفی را کاهش و مقدار پروتئین را افزایش می دهد. میزان دریافت کربوهیدرات در این نوع مانند رژیم استاندارد است. در اینجا به مقدار مورد نیاز از هر یک از این منابع اشاره کرده ایم:

  • 5 درصد کربوهیدرات
  • 35 درصد پروتئین
  • 60 درصد چربی

130 گرم چربی سالم و 120 گرم پروتئین معادل چهار وعده 115 گرمی گوشت قرمز یا سفید مقدار لازم پروتئین و چربی را به بدن شما می رساند. اما به یاد داشته باشید که در صورت عدم فعالیت کافی، پروتئین نیز می تواند مانند کربوهیدرات به گلوکز تبدیل شود و ممکن است روند کاهش وزن را آهسته یا متوقف کند.

مدت زمان رژیم کتوژنیک

همان طور که توضیح دادیم این رژیم یکی از روش های لاغری سریع بوده و می تواند به سرعت وزن شما را کاهش دهد. اما مهم ترین موردی که باید در پیروی از این رژیم به آن توجه کنید، این است که بسیاری از مواد غذایی و منابع در برنامه های غذایی آن محدود شده اند. به همین دلیل پیروی طولانی مدت از این رژیم می تواند اثرات مخربی بر بدن شما داشته باشد.

حداکثر زمانی که می توانید از این رژیم جهت لاغری استفاده کنید، 3 ماه است و پس از آن باید از یک رژیم استاندارد با رعایت اصول و طبق تجویز پزشک جهت ثبات وزن یا کاهش تدریجی وزن پیروی نمایید.

فواید رژیم کتوژنیک

اما شاید این سوال در ذهن شما هم مطرح شود که علاوه بر لاغری سریع چه فوایدی در پیروی از این رژیم وجود دارد که شما را به آن ترغیب کند. در اینجا به چند مورد از مهم ترین فواید آن می پردازیم.

لاغری سریع با رژیم کتون زا

توضیح دادیم که این روش یکی از راه های لاغری سریع است و شما می توانید پس از مشورت با پزشک و با انجام دستور این رژیم در مدت 3 ماه، کاهش وزن قابل توجهی داشته باشید.

پیشگیری از بیماری های قلبی و کمک به بهبود آن

شاید برای شما هم عجیب باشد که یک رژیم با مصرف درصد بیشتری چربی، چگونه می تواند به بیماری قلبی کمک کرده یا از بروز آن پیشگیری کند. اما تولید انسولین کمتر در این رژیم موجب کاهش تولید کلسترول در بدن شود. در نهایت افزایش فشار خون و نارسایی قلبی با این رژیم کاهش می باشد.

پیشگیری از سرطان

اگرچه مطالعات انجام شده در این زمینه کافی نبوده اما از نظر علمی می توان گفت سوختن قند و کربوهیدرات های وارد شده به بدن، باعث عدم ذخیره سازی قند در بدن می شود. پس نیاز به تولید انسولین کاهش یافته و به این ترتیب بدن در مقابل سلول های سرطانی مقاوم تر شده و از رشد آن ها جلوگیری می کند.

 

بهبود بیماران مبتلا به صرع

پیش تر توضیح دادیم که افراد مبتلا به بیماری صرع، از این رژیم کتون زا برای درمان بیماری خود استفاده می کردند. این روش برای اولین بار در سال 1920 کشف شد. به ویژه افرادی که صرع در آن ها توسط دارو کنترل نمی شود، می توانند از این رژیم البته با مشورت با پزشک پیروی کنند.

بهبود عملکرد دستگاه گوارش

افرادی که از رژیم کتو پیروی می کنند به بهبود عملکرد معده، روده و… کمک می کنند و کمتر با علائمی مثل دردهای شکمی، گاز معده و… مواجه می شوند. البته گاهی این رژیم منجر به یبوست می شود که می توانید آن را با نوشیدن آب کافی، کنترل و درمان نمایید.

درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک

بالا بودن انسولین در بدن خانم ها و افزایش وزن آن ها گاهی باعث بزرگ شدن تخم دان ها و وجود کیسه های کوچک پر از مایع در اطراف تخم ها می شود که این موضوع را سندرم تخمدان پلی کیستیک می گویند. رژیم کتوژنیک که می تواند نیاز بدن شما را به انسولین کاهش داده و در نتیجه تولید آن را کم کند یک روش عالی برای درمان این سندرم می باشد.

رژیم کتوژنیک و کبد چرب

همه ما می دانیم که کاهش وزن، تاثیر بسزایی در بهبود کبد چرب دارد. رژیم کتوژنیک نیز یک روش لاغری سریع است و می تواند به دلیل کاهش کربوهیدرات مصرفی، برای کبد مفید باشد، اما نباید از میزان بالای چربی در این رژیم غافل شد. البته تحقیقات نشان داده اثر مثبت این رژیم بر روی کبد چرب بسیار بیشتر از اثر مخرب آن است.

مطالعاتی بر روی 39 شخص با کبد چرب انجام شده که از بین آن ها 19 نفر از یک رژیم عادی و 20 نفر از رژیم کتو پیروی کرده اند. در نهایت پس از گذشت دوره 2 ماهه رژیم، مشخص شد افرادی که از رژیم کتو پیروی کردند نسبت به افراد با رژیم عادی کاهش وزن بهتری داشته و نشانه های بهبودی در کبدشان بیشتر است. به همین دلیل می توان این رژیم را برای افراد کبد چرب مناسب دانست. اما در صورتی که به چربی کبد مبتلا هستید، حتما با یک پزشک متخصص درباره نوع رژیم و جزئیات آن مشورت کنید.

عوارض رژیم کتوژنیک بدون مشاوره با پزشک

در ابتدای مطلب اشاره کردیم که هر نوع رژیم لاغری سریع بدون مشورت پزشک می تواند عوارض زیادی برای شما داشته باشد، چرا که رژیم مورد نظر با توجه به شرایط بدنی شما طراحی نشده و حتی آن ها را نادیده گرفته است. پس باید توجه کنید که حتما قبل از تصمیم گیری به هرگونه رژیم، ابتدا با پزشک تغذیه مشورت کرده و در صورت لزوم آزمایش خون و چکاپ های درخواستی پزشک را انجام دهید.

در ادامه به چند مورد از عوارض رژیم کتوژنیک زمانی که بدون مشاوره پزشکی انجام می شود، اشاره می کنیم:

از بین رفتن ماهیچه ها

اگرچه جذب پروتئین عامل اصلی ساخت ماهیچه در بدن است، اما مطالعات نشان داده، ترکیب کربوهیدرات و پروتئین تاثیر بیشتری در این امر دارد. به همین دلیل حتی اگر سعی کنید در کنار رژیم کتوژنیک، با ورزش کردن به ساخت ماهیچه ها کمک کنید، چندان موفق نخواهید شد.

از دست دادن ماهیچه ها و به طور کلی ضعف عضلانی شاید در سنین جوانی مشکل ساز نباشد، اما یکی از مهم ترین عوامل مخرب و دلایل مرگ و میر در سنین بالا می باشد.

در صورتی که قبل از تصمیم به اجرای این رژیم با یک پزشک مشورت کنید، می توانید از این اتفاق جلوگیری نمایید. چرا که پزشک های آزمایش آنلاین در صورت لزوم درخواست آزمایشات و یا حتی تست عضله از شما خواهند داشت و ممکن است داروهای مکمل در کنار رژیم برایتان تجویز کند.

 

احتمال بروز سنگ کلیه

همانطور که توضیح دادیم از این رژیم جهت درمان صرع در زمان های گذشته استفاده می شده و تحقیقات نشان داده که از بین 195 بیماری که مبتلا به صرع بودن و رژیم کتوژنیک را به عنوان راه درمانی انتخاب کردند، 13 نفر آن ها دچار سنگ کلیه شدند.

بنابراین اگرچه احتمال بروز این بیماری کم است، اما باید به آن توجه کنید. قبل از پیروی از این رژیم بهتر است با پزشک خود درباره شرایط بدنی از جمله کلیه ها صحبت نمایید و در صورتی که سابقه سنگ کلیه دارید، لاغری با این روش را فراموش کنید.

دیابت و رژیم کتوژنیک

افرادی که مبتلا به دیابت هستند، نیاز به دریافت کربوهیدارت ها برای کنترل قند خون دارند. بنابراین عدم استفاده از مواد غذایی حاوی کربوهیدرات در این رژیم می تواند خطرات جبران ناپذیری برای آن ها به همراه داشته باشد.

البته این رژیم برای افراد مبتلا به دیابت نوع 2 خطرات کمتری دارد. اما به طور کلی افت قند به ویژه در مصرف کنندگان انسولین با پیروی از این رژیم مشاهده خواهد شد.

بدخوابی های شبانه

به دلیل کافی نبودن کربوهیدرات در برنامه غذایی این رژیم و کاهش انسولین و سرتونین در بدن، خواب شبانه خوبی نخواهید داشت. در صورت مشاهده نشانه های بدخوابی می توانید مقدار کمی مواد غذایی حاوی کربوهیدرات، قبل از خواب مصرف کنید.

مشکلات فعالیت های بدنی و فیزیکی

از آنجا که در تمام طول عمر بدن شما از کربوهیدرات ها برای تامین انرژی و انجام فعالیت های فیزیکی استفاده کرده، ممکن است تا یک هفته در فعالیت های فیزیکی خود دچار مشکل شوید، تا زمانی که بدن شما به استفاده چربی ها جهت فعالیت های فیزیکی عادت کند.

ریزش مو

ریزش مو یک عارضه رایج در تمامی رژیم هایی است که مواد غذایی در آن ها محدود می شود. رژیم کتوژنیک نیز از این موضوع مستثنی نیست. اگر چه احتمال آن کم است، اما اتفاق می افتد. با مصرف قرص های مولتی ویتامین و داشتن خواب کافی شبانه از بروز این عارضه جلوگیری کنید.

یبوست و دل درد

بهترین روش جلوگیری از یبوست ناشی از رژیم کتو، نوشیدن آب کافی است. سعی کنید در طول روز بین 10 تا 12 لیوان آب بنوشید. همچنین مصرف سبزیجات حاوی فیبر نیز می تواند در رفع این مسئله اثر گذار باشد.

از دست رفتن کلسیم و ضعف استخوان ها

رژیم کتو باعث کاهش PH خون، اسیدی شدن آن و کاهش بی کربنات مایع خارج سلولی می شود. این موارد موجب از دست دادن منابع معدنی استخوان ها و دفع مقدار زیادی کلسیم از طریق ادرار خواهد شد.

علاوه بر تمام موارد بالا، در ادامه لیستی از شایع ترین عوارض رژیم کتوژنیک مشاهده می کنید:

  • سرگیجه و تهوع
  • احساس خستگی و بی حالی
  • تکرر ادرار
  • تعریق
  • گرفتگی و درد عضلات پا
  • سردرد
  • تعریق زیاد
  • بوی بد دهان

 

مواد غذایی غیرمجاز در رژیم کتون زا

برای اثربخشی رژیم کتون زا باید به یاد داشته باشید که به هیچ وجه از مواد غذایی زیر در برنامه غذایی خود استفاده نکنید. مگر با تشخیص پزشک!

این مواد به شرح زیر است:

  • مواد غذایی شیرین و حاوی کربوهیدرات مثل انواع کیک و شیرینی
  • محصولات فراوری شده رژیمی یا کم چرب ( به علت وجود کربوهیدرات بالا در آن ها)
  • مواد غذایی حاوی نشاسته مثل برنج، سیب زمینی و…
  • روغن های صنعتی و فراوری شده به دلیل ناسالم بودن چربی آن ها
  • انواع حبوبات
  • میوه های دارای کربوهیدرات بالا
  • نوشیدنی های حاوی قند مثل نوشابه، آبمیوه، اسموتی، انواع شیک، آبجو، شیر نارگیل و…

 

کربوهیدرات میوه ها

برای اینکه بدانید از چه نوع میوه هایی می توانید در رژیم کتوژنیک خود استفاده کنید، ما آن ها را به سه بخش تقسیم کرده ایم که در ادامه توضیح خواهیم داد:

  • میوه های با کربوهیدرات کم: انواع توت و تمشک
  • میوه های با کربوهیدارت متوسط: گیلاس، گلابی، سیب، هندوانه، طالبی، آلو، کیوی، آناناس، نارگیل، هلو، لیمو، توت فرنگی و آلو
  • میوه های با کربوهیدرات زیاد: موز، انگور، انبه

تمام آنچه را که باید درباره رژیم کتوژنیک، فواید و عوارض آن بدانید، در این مطلب  مطالعه کردید، اما اگر همچنان سوال یا ابهامی وجود دارد، می توانید در قسمت دیدگاه ها بیان کنید و در کمترین زمان ممکن پاسخ آن را دریافت نمایید. همچنین در صورتی که تا کنون  از این رژیم کتون زا پیروی کرده اید، با بیان تجربه و نظر خود در این باره، به سایر کاربران جهت تصمیم گیری در این رابطه کمک کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *