پرولاکتین | Prolactin

  • نوشته شده توسط سمانه نصیری
  • 13 / 11 / 1399

آزمایش پرولاکتین دقیقاً مانند آزمایش خون است. برای انجام آزمایش پرولاکتین مردان نیازی به آماده شدن نیست و بیمار تنها کافیست چند دقیقه در مطب یا آزمایشگاه منتظر بماند. نمونه خون به طور معمول سه تا چهار ساعت پس از بیدار شدن از خواب صبحگاهی انجام می‌شود. خون از ورید بازویی فرد گرفته می‌شود و ممکن است فرد اندکی درد در هنگام فرو رفتن و خارج شدن سوزن احساس کند.

لازم است بدانید، خانم‌هایی که قصد انجام آزمایش پرولاکتین را دارند، نباید از داروهایی مانند قرص‌های جلوگیری از بارداری، ضد افسردگی یا فشار خون بالا استفاده کنند، زیرا نتایج آزمایش PRL را تحت تاثیر قرار می‌دهد. بهتر است، افراد قبل از انجام آزمایش در مورد هر دارویی که مصرف می‌کنند، به پزشک خود اطلاع دهند. مشکلات در خوابیدن، استرس زیاد و ورزش شدید قبل از آزمایش نیز می‌تواند بر نتایج آزمایش تأثیر بگذارد.

علل سطح غیر طبیعی پرولاکتین

به طور معمول، افراد غیر باردار میزان کمی از پرولاکتین در خون خود دارند. اما گاهی این امکان وجود دارد که در نتایج آزمایش انجام شده، میزان سطح پرولاکتین غیر طبیعی باشد که ممکن است ناشی از موارد زیر باشد:

  1. پرولاکتینوما: تومور خوش خیم غده هیپوفیز که بیش از حد پرولاکتین تولید می‌کند.
  2. بیماری‌های تحت تأثیر هیپوتالاموس: بخشی از مغز که غده هیپوفیز را کنترل می‌کند.
  3. بی اشتهایی: اختلال در خوردن
  4. داروهایی که برای درمان افسردگی، روان پریشی و فشار خون بالا استفاده می‌شوند.
  5. آسیب یا تحریک قفسه سینه: به عنوان مثال، جای زخم، زونا یا حتی سینه‌ای که بنا به دلالیل نامشخصی خیلی سفت است.
  6. بیماری کلیوی و نارسایی کبدی
  7. سندرم تخمدان پلی کیستیک: عدم تعادل هورمونی که تخمدان‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

آزمایش پرولاکتین چیست؟

پرولاکتین توسط غده هیپوفیز در مغز تولید می‌شود. همچنین به عنوان PRL یا هورمون لاکتوژنیک شناخته می‌شود. پرولاکتین عمدتا برای کمک به زنان در تولید شیر پس از زایمان استفاده می‌شود. این هورمون برای سلامت باروری زنان و مردان مهم است. عملکرد خاص پرولاکتین در مردان شناخته شده نیست. با این حال، از سطح پرولاکتین برای اندازه گیری رضایت جنسی در مردان و زنان استفاده شده است. آزمایش سطح پرولاکتین می‌تواند سایر موارد ناشی از هورمون را نشان دهد.

 

چرا آزمایش پرولاکتین انجام می‌شود؟

  • زنان

زنانی که علائم پرولاکتینوما دارند ممکن است به آزمایش نیاز داشته باشند. پرولاکتینوما یک تومور غیر سرطانی در غده هیپوفیز است که مقادیر زیادی پرولاکتین تولید می‌کند. علائم پرولاکتینوما در زنان عبارتند از:

  • سردردهای غیر قابل توضیح
  • اختلال بینایی
  • گالاکتوره یا شیردهی خارج از زایمان یا شیردهی
  • درد یا ناراحتی در هنگام رابطه جنسی
  • رشد غیر طبیعی مو و بدن
  • آکنه غیرطبیعی

این آزمایش معمولاً بر روی افراد مبتلا به پرولاکتینوما انجام می‌شود تا پاسخ تومور به درمان را پیگیری کند. علاوه بر این، در صورت داشتن مشکلات باروری یا قاعدگی نامنظم، ممکن است به آزمایش پرولاکتین نیاز باشد. این آزمایش همچنین می‌تواند سایر مشکلات غده هیپوفیز یا هیپوتالاموس را رد کند.

  • مردان

اگر مردان علائم پرولاکتینوما را نشان دهند، ممکن است به آزمایش نیاز داشته باشند. علائم پرولاکتینوما در مردان عبارتند از:

  • سردردهای غیر قابل توضیح
  • اختلال بینایی
  • کاهش میل جنسی یا مشکلات باروری
  • اختلال در نعوظ
  • کمبود غیرطبیعی مو و بدن

همچنین ممکن است از این آزمایش برای موارد زیر استفاده شود:

  • بررسی اختلال عملکرد بیضه یا اختلال نعوظ
  • رد کردن مشکلات مربوط به غده هیپوفیز یا هیپوتالاموس

شرایط آزمایش پرولاکتین

آزمایش پرولاکتین دقیقاً مانند آزمایش خون است و انجام دادن آن تنها چند دقیقه در مطب دکتر یا آزمایشگاه طول می‌کشد. نیازی نیست که برای آن آماده شوید. نمونه به طور معمول سه تا چهار ساعت پس از بیدار شدن از خواب صبح (ناشتا) جمع آوری می‌شود. خون از ورید بازوی شما گرفته می‌شود. همچنین با درد بسیار کمی همراه است و فقط در صورت فرو رفتن سوزن ممکن است احساس سوزن سوزن شدن و بعد از آن درد اندکی داشته باشید. برخی از قرص‌های جلوگیری از بارداری، داروهای فشار خون یا داروهای ضد افسردگی می‌توانند نتایج آزمایش را تحت تأثیر قرار دهند. قبل از انجام آزمایش، در مورد هر دارویی که مصرف می‌کنید به پزشک خود اطلاع دهید. مشکلات خواب، استرس زیاد و ورزش شدید قبل از آزمایش نیز می‌تواند بر نتایج تأثیر بگذارد.

خطرات ناشی از آزمایش پرولاکتین کدامند؟

آزمایش پرولاکتین خطر و عوارض احتمالی را به همراه دارد. بعد از خونگیری ممکن است در محل سوراخ کبودی کمی مشاهده شود. پس از برداشتن سوزن باید محل نمونه‌گیری را تا حدودی فشار داد تا به کاهش کبودی و خونریزی کمک کند. ممکن است احساس ضعف یا سبکی سر را نیز تجربه کنید. در موارد نادر، ورید می‌تواند بعد از آزمایش ملتهب شود که این حالت به عنوان فلبیت معروف است. فلبیت با قرار دادن کمپرس گرم بر روی محل نمونه‌گیری درمان می‌شود. اما لازم است چندین بار در طول روز این کار انجام شود. اگر اختلال خونریزی داشته باشید ممکن است با خونریزی مداوم مواجه شوید همچنین، اگر از داروهای رقیق کننده خون مانند آسپیرین یا وارفارین استفاده می‌کنید، قبل از انجام آزمایش به پزشک خود بگویید.

نتایج طبیعی آزمایش پرولاکتین

پزشک شما براساس بسیاری از فاکتورها از جمله سلامت عمومی نتیجه به دست آمده از آزمایش را ارزیابی می‌کند که آیا نتایج طبیعی است یا خیر. مقادیر پرولاکتین می‌تواند در آزمایشگاه‌های مختلف کمی متفاوت باشد. نتایج طبیعی معمولاً مانند موارد زیر به نظر می‌رسند (ng / mL = نانوگرم در میلی لیتر):

زنانی که باردار نیستند  25 نانوگرم در میلی لیتر
زنانی که باردار هستند 34 تا 386 نانوگرم در میلی لیتر
مردان  15 نانوگرم در میلی لیتر

منظور از بالا بودن سطح پرولاکتین چیست؟

سطح پایین پرولاکتین معمولاً در زنان و مردان نگران کننده نیست. با این حال، سطح بسیار بالای پرولاکتین که به عنوان هیپرپرولاکتینمی شناخته می‌شود، می‌تواند نشان دهنده مسئله عمیق‌تر و جدی‌تری باشد. تحقیقات نشان داده است که حدود 10 درصد از افراد مبتلا به هایپرپرولاکتینمی هستند. مقادیر بالای پرولاکتین در دوران بارداری و بعد از زایمان در طی دوره تقاهت طبیعی است. با این حال، هایپرپرولاکتینمی نیز می‌تواند ناشی از بی‌اشتهایی عصبی، بیماری کبدی، بیماری‌های کلیوی و کم کاری تیروئید باشد. کم کاری تیروئید می‌تواند باعث بزرگ شدن غده هیپوفیز شود که با درمان جایگزینی هورمون تیروئید قابل درمان است. مقادیر بالای پرولاکتین نیز می‌تواند ناشی از تومورهای هیپوفیز باشد. این تومورها از طریق روش‌های درمانی پزشکی یا جراحی قابل درمان هستند.
برخی از داروها می‌توانند باعث افزایش سطح پرولاکتین شوند. داروهای روانپزشکی مانند ریسپریدون و هالوپریدول می‌توانند سطح پرولاکتین موجود در بدن شما را افزایش دهند. متوکلوپرامید همچنین می‌تواند سطح پرولاکتین را افزایش دهد. این دارو به طور معمول برای درمان ریفلاکس اسید یا حالت تهوع ناشی از داروهای سرطانی استفاده می‌شود.
برخی عوامل استرس‌زای رایج نیز می‌توانند سطح پرولاکتین را افزایش دهند. این عوامل استرس زا شامل قند خون پایین، فعالیت‌های سنگین ورزشی و حتی اشکال خفیف از ناراحتی است. اگر متوجه شدید که سطح پرولاکتین شما بالا است، ممکن است لازم باشد راه‌هایی برای کاهش استرس و نگه داشتن قند خون در سطح ثابت پیدا کنید. شبدر قرمز، شنبلیله یا رازیانه می‌تواند سطح پرولاکتین شما را افزایش دهد. اگر متوجه شدید که سطح پرولاکتین زیاد است از خوردن هر چیزی که حاوی این مواد است، خودداری کنید.

پرولاکتین و باروری

در برخی موارد، سطح بالای پرولاکتین می‌تواند منجر به ناباروری شود. تومورهای پرولاکتینوما می‌توانند به غده هیپوفیز فشار وارد کنند و تولید هورمون‌ها را متوقف کنند. این وضعیت به عنوان هیپوفیز یا تیرگی شناخته می‌شود. در مردان، این امر باعث کاهش میل جنسی و از بین رفتن موهای بدن می‌شود. در زنان می‌تواند منجر به ناباروری شود.
هایپر پرولاکتینمی می‌تواند بارداری را برای یک زن دشوار کند. سطح بالای پرولاکتین می‌تواند تولید طبیعی هورمون‌های استروژن و پروژسترون را قطع کند. این می‌تواند باعث شود که تخمدان‌ها به طور نامنظم تخمک آزاد کند یا کاملاً متوقف شوند.
داروها و سایر درمان‌های پرولاکتینوما به بازگرداندن باروری در اکثر زنان کمک می‌کند. اگر متوجه شدید که سطح پرولاکتین یا تومورهای پرولاکتینوما زیاد است، بلافاصله در مورد روش‌های درمانی با پزشک خود صحبت کنید. همچنین می‌توانید در مورد حذف یا کاهش تومورها از متحصص خود سوال کنید.

درمان سطح بالای پرولاکتین

آگونیست‌های دوپامین مانند بروموکریپتین (Parlodel و Cycloset) رایج ترین روش درمانی برای مقادیر بالای پرولاکتین هستند. این داروها به مغز کمک می‌کنند تا دوپامین تولید کند تا سطح بالای پرولاکتین را کنترل کند. آنها همچنین می‌توانند تومورهای پرولاکتینوما را کوچک کنند. پزشک شما ممکن است مصرف کابرگولین را به شما توصیه کند. کابرگولین یک درمان جدیدتر پرولاکتینوما با عوارض جانبی خفیف‌تر نسبت به سایر داروهای رایج پرولاکتینوما است. اگر با عوارض جانبی شدید سایر درمان‌ها از جمله بروموکریپتین روبرو هستید، در مورد کابرگولین با پزشک خود صحبت کنید.
سطح پرولاکتین تمامی افراد به آگونیست‌های دوپامین پاسخ خوبی نمی‌دهد. اگر این داروها به سطح پرولاکتین یا پرولاکتینوما کمک نکنند، ممکن است رادیوتراپی پیشنهاد شود. اگر دارو تومور شما را کوچک نکرد، ممکن است پزشک شما جراحی را پیشنهاد کند. جراحی را می‌توان از طریق بینی یا جمجمه فوقانی انجام داد. جراحی و دارو با هم می‌توانند سطح پرولاکتین شما را به حد نرمال برسانند. اقدامات دیگری که می‌توانید برای کاهش سطح پرولاکتین انجام دهید عبارتند از:

  • رژیم خود را تغییر دهید و سطح استرس خود را پایین نگه دارید
  • متوقف کردن تمرینات با شدت بالا یا فعالیتهایی که شما را تحت فشار قرار می‌دهد
  • اجتناب از پوشیدن لباس‌هایی که باعث ناراحتی قفسه سینه می‌شود
  • از فعالیتها و لباس‌هایی که بیش از حد نوک پستان را تحریک می‌کنند، اجتناب کنید
  • مصرف مکمل‌های ویتامین B-6 و ویتامین E

ویتامین B-6 بخشی از روند تولید دوپامین است و مصرف دوز بالاتر آن اغلب باعث کاهش سطح پرولاکتین می‌شود. ویتامین E به طور طبیعی از افزایش سطح پرولاکتین جلوگیری می‌کند. قبل از تغییر در دریافت ویتامین‌ها یا مکمل‌های دیگر، با پزشک یا متخصص تغذیه صحبت کنید.

آزمایش پرولاکتین؛ نکات پایانی

در صورت داشتن بیماری مرتبط با سطح بالای پرولاکتین، پزشک احتمالاً شما را به متخصص غدد ارجاع می‌دهد. یک متخصص غدد می‌تواند به شما در راهنمایی برای درمان یا جراحی کمک کند. پزشک شما ممکن است درخواست اسکن ام آر آی کند تا بررسی کند که آیا تومور پرولاکتینوما باعث افزایش سطح پرولاکتین شده است. پزشک برای کوچک کردن تومور موجود دارو تجویز می‌کند.

بعضی اوقات دلیل خاصی برای سطح بالای پرولاکتین وجود ندارد. این حالت به عنوان هایپروپلاکتینمی ایدیوپاتیک شناخته می‌شود و بعد از چندین ماه معمولاً بدون درمان از بین می‌رود. اگر سطح پرولاکتین شما پایین نیاید، پزشک احتمالاً دارو تجویز می‌کند.
باردار شدن در حالی که تحت درمان سطح بالای پرولاکتین هستید نیز امکان پذیر است. اگر در دوران بارداری این اتفاق افتاد، بلافاصله به پزشک یا متخصص غدد خود اطلاع دهید. آنها ممکن است به شما بگویند که مصرف دارو را قطع کنید. با این حال، تا زمانی که به شما گفته نشده، مصرف دارو را قطع نکنید.
پرولاکتینوما و هایپرپرولاکتینمی تهدید کننده زندگی نیستند. بدترین عوارض جانبی داروها معمولاً پس از درمان از بین می‌روند. ناباروری ناشی از سطح بالای پرولاکتین می‌تواند با بازگشت سطح نرمال پرولاکتین برطرف شود. کیفیت زندگی شما بالا خواهد ماند حتی اگر به درمان طولانی مدت نیاز داشته باشید.
مجموعه آزمایش آنلاین پیشرو در خدمات رسانی در منزل ، شما عزیزان میتوانید خدمات آزمایش ژنتیک ، آزمایش hpv ، فیزیوتراپی در منزل ، تست اعتیاد در منزل ، ویزیت پزشک در منزل با آزمایش آنلاین تجربه کنید

‍‍