آزمایش هورمون AMH

  • نوشته شده توسط سمانه نصیری
  • 30 / 10 / 1399

هورمون آنتی مولرین (AMH) هورمونی است که توسط بافت‌های تولید مثل تولید می‌شود، از جمله بیضه‌ها در مردان و تخمدان‌ها در زنان. نقش AMH و مقدار معمول موجود بسته به جنس و سن متفاوت است. این آزمایش هورون AMH را در خون اندازه‌گیری می‌کند.

در اوایل رشد نوزاد پسر، AMH توسط بیضه‌ها تولید می‌شود و مانع از رشد اندام‌های تناسلی زنانه می‌شود و در عین حال رشد سایر اندام‌های تناسلی مرد را نیز افزایش می‌دهد. در پسران، سطح AMH  تا زمان بلوغ بالا می‌ماند، زمانی که وی به دوره بلوغ رسید، شروع به کاهش می‌کند.

در دختران، سطوح پایینی از AMH تولید می‌شود، بنابراین امکان ایجاد ساختارهای باروری زنانه فراهم می‌شود. سطح AMH در دختران جوان تا زمان بلوغ پایین است، زمانی که تخمدان‌ها شروع به تولید آن می‌کنند، سطح آن افزایش می‌یابد. این هورمون (AMH ) در زنان در دوران باروری به طور پیوسته کاهش می‌یابد، پس از یائسگی بسیار کم و در نهایت غیرقابل تشخیص می‌شود.

آزمایش هورمون AMH  برای یک زن در دوران باروری مهم است. در هنگام تولد، یک زن حدود یک میلیون تخمک دارد که تعداد آنها در دوران کودکی به طور طبیعی کاهش می‌یابد و به حدود 500000 تخمک می‌رسد. فقط تعداد کمی از این تخمک‌های باقی مانده در مرحله بلوغ فولیکول قرار می‌گیرند (یکی یکی به عنوان بخشی از چرخه قاعدگی ماهانه زنان از بین می‌روند و یا از بدن خارج می‌شوند). هورمون AMH  تأثیر متعادل کننده‌ای بر عملکردهای چرخه‌ای ماهانه هورمون تحریک کننده فولیکول (FSH) و هورمون لوتئینیزه کننده (LH) در طول فرآیند بلوغ و رهاسازی تخمک (تخمک گذاری) دارد. میزان AMH موجود بازتاب این رشد فولیکولی است.

مطالعات نشان داده است که سطح این هورمون در آزمایش AMH ممکن است در تعیین پتانسیل باقی مانده تخمک زن (ذخیره تخمدان) و احتمال باردار شدن فرد مفید باشد. میزان هورمون AMH  همانطور که گفته شد در طول زمان باروری کاهش می‌یابد، با نزدیک شدن به دوران یائسگی به میزان قابل توجهی کاهش می‌یابد و معمولاً پس از یائسگی تقریباً غیرقابل تشخیص است. تعیین سطح AMH ممکن است در ارزیابی وضعیت باروری فعلی یک زن مفید باشد و ممکن است شروع یائسگی را پیش بینی کند.

افزایش سطح آزمایش هورمون AMH به تخمدان‌ها تأثیر می‌گذارد که اینن حالت به عنوان سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) معروف است. فولیکول‌های اضافی که در این سندرم به وجود می‌آیند، مقدار زیاد و غیرطبیعی هورمون AMH تولید می‌کند.

آزمایشAMH  همچنین نقش مهمی در تمایز جنسی در جنین دارد. در چند هفته اول بارداری، یک نوزاد در حال رشد می‌تواند اندام‌های تناسلی مرد یا زن را توسعه دهد. تولید AMH و آندروژن‌ها توسط دو بیضه موجود در نوزاد پسر مانع از رشد اندام‌های تناسلی زنان (مجاری مولرین که در جنین نر و ماده یافت می‌شود) و تشکیل سایر اندام‌های تناسلی مرد را افزایش می‌دهد. اگر مقدار کافی AMH در طی این فرایند در دسترس نباشد یا وجود نداشته باشد، ممکن است رشد اندام‌های زنانه و مردانه دچار اختلال شود. در این حالت نوزاد متولد شده با دستگاه تناسلی مبهم ممکن است فوراً به عنوان مرد یا زن شناخته نشود.

AMH ممکن است در برخی از تومورهای تخمدان (خوش خیم یا سرطانی) افزایش یابد. اگر تومور هورمون تولید کند، می‌توان از آزمایش AMH به عنوان نشانگر (مارکر) تومور برای نظارت بر اثربخشی درمان و نظارت بر عود (متاستاز سرطان) استفاده کرد.

چگونه از آزمایش هورمون AMH استفاده می شود؟

آزمایش هورمون آنتی مولرین (AMH) یک آزمایش معمول نیست اما ممکن است در شرایط خاص مفید باشد.

 

  • آزمایش AMH در زنان:

زنان در سنین باروری ممکن است آزمایش AMH را به همراه سایر تست‌های هورمونی مانند استرادیول و FSH برای تخمین زمان باقیمانده برای بارداری (ذخیره تخمدان) در حین ارزیابی ناباروری تجویز کنند. این آزمایشات در ارزیابی عملکرد تخمدان و احتمالاً در پیش بینی شروع یائسگی مفید است. در این موارد، استفاده بالینی به بهترین وجه محدود به زنانی است که به دنبال باروری هستند نه پیش بینی زمان یائسگی.

گاهی اوقات ممکن است آزمایشAMH  برای زنی که تحت روش‌های کمک باروری مانند لقاح آزمایشگاهی (IVF) قرار می‌گیرد، سفارش داده شود. غلظت AMH موجود با واکنش احتمالی وی به درمان مرتبط است. سطح پایین AMH نشان دهنده پاسخ ضعیف تخمدان است و نشان می‌دهد که تعداد تخمک پس از تحریک تخمدان بازیابی می‌شود. برای این منظور، معمولاً همراه با سایر آزمایشات هورمونی و سونوگرافی واژینال (برای شمارش تعداد فولیکول‌ها به عنوان بازتاب میزان تخمک زن) تجویز می‌شود.

AMH  ممکن است برای تعیین اینکه آیا یک زن وارد یائسگی شده است یا خیر نیز استفاده شود. ممکن است برای ارزیابی سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) از آزمایش AMH استفاده شود. میزان AMH  امکان دارد به دلیل افزایش تعداد فولیکول‌های موجود، افزایش یابد.

برخی از سرطان‌های تخمدان باعث افزایش سطح AMH می‌شوند. اگر هورمون در ابتدا افزایش یافته باشد، می‌توان از این آزمایش به عنوان نشانگر تومور برای ارزیابی پاسخ به درمان و نظارت بر پیشرفت بیماری استفاده کرد.

  • آزمایش AMH در نوزادان

در نوزادی با اندام تناسلی خارجی که به وضوح مشخص نیست که زن یا مرد است (دستگاه تناسلی مبهم)، ممکن است آزمایش AMH همراه با آزمایش کروموزوم، آزمایش هورمون و گاهی اوقات اسکن تصویربرداری برای تعیین جنسیت نوزاد انجام شود.

در پسر بچه‌ای که بدون بیضه‌های قابل مشاهده متولد می‌شود، سطوح پایین AMH ممکن است ابهام دستگاه تناسلی را نشان دهد. اگر بیضه‌ها پایین نیامده‌اند اما در شکم وجود دارند، این آزمایش ممکن است برای تعیین عملکرد طبیعی آنها با اندازه گیری سطح AMH مورد استفاده قرار گیرد.

چه زمانی آزمایش AMH دستور داده می‌شود؟

هنگام ارزیابی عملکرد تخمدان و مشکلات باروری، به ویژه هنگامی که روش‌های کمک باروری مانند لقاح آزمایشگاهی (IVF) را در نظر بگیرید، ممکن است آزمایش AMH در زنان تجویز شود. آزمایش AMH امکان دارد زمانی تجویز شود که یک پزشک مراقبت بهداشتی بخواهد تعیین کند آیا یک زن وارد یائسگی شده است یاخیر. AMH  همچنین امکان دارد هنگامی تجویز شود که زن علائم و نشانه‌های سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) را داشته باشد. برخی از این موارد عبارتند از:

  • خونریزی غیرطبیعی رحم
  • آکانتوز نیگریکانس
  • آکنه
  • عدم وجود چرخه قاعدگی (آمنوره)
  • کاهش اندازه سینه
  • بزرگ شدن تخمدان‌ها
  • موهای زائد صورت و بدن (هیرسوتیسم) شامل الگوهای رشد موی مردانه است، مانند موهای صورت، ناحیه ساق پا، چانه، لب بالا، خط وسط شکم، قفسه سینه، آرئول، کمر، باسن و قسمت داخلی ران

 

  • افزایش وزن و چاقی، با توزیع چربی در مرکز بدن
  • برچسب‌های پوستی در زیر بغل یا گردن
  • موهای نازک، طاسی مردانه
  • ارزیابی فعالیت بیضه در نوزادان پسر

AMH ممکن است به طور دوره‌ای برای زنی مبتلا به سرطان تخمدان تولیدکننده AMH تجویز شود تا بر اثربخشی درمان نظارت داشته باشد. هنگامی که یک زن شروع به بروز ویژگی‌های مردانه می‌کند (virilization) ممکن است آزمایش AMH نیز سفارش داده شود.

نتیجه آزمایش هورمون AMH چه چیزی را نشان می‌دهد؟

  • نتیجه آزمایش AMH در زنان:

در طول سن باروری یک زن، کاهش سطح AMH ممکن است نشان دهنده تعداد و کیفیت پایین تخمک‌ها (ذخیره تخمدان کم) با کاهش باروری باشد. در نتیجه کمتر به درمان IVF پاسخ دهد. همچنین می‌تواند نشان دهد که تخمدان‌ها به طور عادی کار نمی‌کنند (نارسایی زودرس تخمدان). افزایش AMH ممکن است نشان دهنده افزایش یا حتی پاسخ بیش از حد به IVF و نیاز به تنظیم دوباره این روش باشد.

کاهش قابل توجه سطح AMH ممکن است نشانه شروع قریب الوقوع یائسگی یا ورود زن به یائسگی باشد. میزان منفی AMH در زنان در دوران نوزادی و پس از یائسگی طبیعی است.

افزایش سطح AMH اغلب با PCOS (سندروم تخمدان) مشاهده می‌شود، اما این بدین معنا نیست که آزمایش AMH  این سندروم را به طور قطعی تشخیص می‌دهد.

هنگامی که از AMH به عنوان ابزاری برای نظارت بر سرطان تخمدان تولیدکننده AMH استفاده می‌شود، کاهش AMH نشان دهنده پاسخ به درمان است در حالی که افزایش ممکن است عود سرطان را نشان دهد.

نتیجه آزمایش AMH در نوزادان

در نوزادان پسر، عدم وجود یا سطوح پایین AMH ممکن است نشان دهنده مشکل ژن واقع در کروموزوم 19 باشد که تولید AMH را هدایت می‌کند و ممکن است در بیضه‌های غایب یا ناکارآمد مشاهده شود. کمبود هورمون‌های مردانه ممکن است باعث ایجاد ابهام در دستگاه تناسلی و ایجاد ساختارهای تولید مثل داخلی غیرطبیعی شود. سطوح طبیعی AMH و آندروژن‌ها در نوزادان پسر که بیضه‌هایشان پایین نیامده است نشان می‌دهد که آنها وجود دارند و عملکردی دارند اما از نظر جسمی در جایی که تصور می‌شود، قرار ندارند.

در زنانی که ویژگی‌های مردانه را نشان می‌دهند، اگر سطح AMH در محدوده مرجع مردان باشد، به احتمال زیاد از تومور یا بافت بیضه ناشی می‌شود و اگر سطوح آن در محدوده زنان باشد، احتمالاً از غدد فوق کلیوی است.

 

  • نمونه مناسب آزمایش AMH

خون سیاهرگی (سرم)

  • آمادگی برای انجام آزمایش AMH

رعایت شرایط خاصی لازم نیست

‍‍