آزمایش تیروگلوبولین

  • نوشته شده توسط سمانه نصیری
  • 09 / 12 / 1399

تیروگلوبولین (Tg) پروتئینی است که به طور منحصر به فرد توسط غده تیروئید تولید می‌شود. آزمایش تیروگلوبولین، میزان تیروگلوبولین خون را اندازه گیری می‌کند.

غده تیروئید هورمون‌هایی (تیروکسین یا T4 و تری یدوتیرونین یا T3) تولید می‌کند که به تنظیم میزان مصرف انرژی بدن کمک می‌کند. این اندام کوچک پروانه‌ای شکل است که در نای در قسمت پایین گلو قرار دارد و عمدتا از ساختارهای بسیار کوچک و توپی شکل به نام فولیکول تشکیل شده و تیروگلوبولین را تولید و ذخیره می‌کند.

تیروگلوبولین به عنوان منبع T4 و T3 عمل می‌کند. تولید این هورمون‌ها و انتشار آنها به جریان خون توسط هورمون هیپوفیز TSH (هورمون تحریک کننده تیروئید) تحریک می‌شود.

تیروگلوبولین در همه افراد سالم تولید می‌شود و به طور معمول سطح آن در خون پایین است. سطح تیروگلوبولین در دو نوع خوش خیم (بیماری گریوز، تیروئیدیت زیر حاد، تیروئیدیت هاشیموتو) و سرطان تیروئید افزایش می‌یابد. بنابراین، از یک سو یک شاخص غیر اختصاصی اختلال عملکرد تیروئید و از سوی دیگر، یک نشانگر تومور است که می‌تواند برای نظارت بر بیماران مبتلا به سرطان پاپیلاری و فولیکول تیروئید پس از تشخیص مورد استفاده قرار گیرد.

چگونه از آزمایش تیروگلوبولین استفاده می‌شود؟

آزمایش تیروگلوبولین در درجه اول به عنوان نشانگر تومور برای ارزیابی اثربخشی درمان سرطان تیروئید و نظارت بر عود بیماری مورد استفاده قرار می‌گیرد. هر سرطان تیروئید، تیروگلوبولین تولید نمی‌کند، اما شایع ترین سرطان‌های تیروئید پاپیلاری و فولیکولار به خوبی متمایز هستند، اغلب باعث افزایش سطح تیروگلوبولین در خون می‌شوند.

ممکن است قبل از درمان سرطان تیروئید، آزمایش تیروگلوبولین، همراه با آزمایش TSH برای تعیین اینکه آیا سرطان، تیروگلوبولین تولید می‌کند یا خیر، استفاده شود. اگر چنین است، می‌توان آزمایش تیروگلوبولین را در فواصل زمانی پس از درمان برای نظارت بر عود سرطان انجام داد. چندین سطح تیروگلوبولین ممکن است در طی یک دوره زمانی (نمونه‌های سریالی) سفارش داده شود تا تغییرات در سطوح مختلف مورد بررسی قرار گیرد. تغییر یا الگوی نتایج به دست آمده اغلب اطلاعات بیشتری را نسبت به یک مقدار واحد ارائه می‌دهد.

آزمایش تیروگلوبولین نیز گاهی اوقات برای کمک به تعیین علت پرکاری تیروئید و نظارت بر اثربخشی درمان بیماری‌هایی مانند بیماری گریوز توصیه می‌شود.

به ندرت، ممکن است این آزمایش برای تمایز بین تیروئیدیت زیر حاد و تیروتوکسیکوز فاکتیتیا (پرکاری تیروئید ناشی از خوردن قرص‌های اضافی هورمون تیروئید) و تعیین علت کم کاری مادرزادی تیروئید در نوزادان تجویز شود.

 

چه زمانی آزمایش تیروگلوبولین تجویز می‌شود؟

ممکن است قبل از عمل، آزمایش تیروگلوبولین برای حذف غده تیروئید به دلیل سرطان تجویز شود. همچنین پس از اتمام درمان دستور داده می‌شود تا پزشک متوجه شود که آیا بافت طبیعی یا سرطانی تیروئید پشت سر گذاشته شده است یا خیر. اغلب به طور منظم بعد از عمل جراحی برای اطمینان از عدم بازگشت یا گسترش تومور آزمایش تیروگلوبولین تجویز می‌شود.

گاهی اوقات هنگامی که علائم تیروئید پرکار (پرکاری تیروئید) و یا بزرگ شدن غده تیروئید دارید و ممکن است پزشک شما مشکوک باشد که به علت اختلال تیروئید مانند بیماری گریوز یا تیروئیدیت است، آزمایش تیروگلوبولین ممکن است انجام شود. ممکن است در فواصل زمانی که تحت درمان با داروهای ضد تیروئید هستید (برای شرایطی مانند بیماری گریوز) برای تعیین نحوه عملکرد این دارو نیز تجویز شود. همچنین، به ندرت ممکن است آزمایش تیروگلوبولین زمانی تجویز شود که نوزاد علائم مربوط به کم کاری تیروئید را داشته باشد.

نتیجه آزمایش تیروگلوبولین چه چیزی را نشان می‌دهد؟

تیروگلوبولین در خون همه افراد سالم با غلظت پایین وجود دارد. اگر مبتلا به سرطان تیروئید هستید و سطح تیروگلوبولین شما بالا است، به احتمال زیاد تیروگلوبولین می‌تواند به عنوان نشانگر تومور استفاده شود. در نظارت بر عود سرطان، روند آن در طول زمان مهمتر از یک نتیجه آزمایش تیروگلوبولین است.

سطح تیروگلوبولین باید پس از برداشتن تیروئید (تیروئیدکتومی) و یا پس از درمان‌های بعدی با ید رادیواکتیو غیرقابل تشخیص یا بسیار پایین باشد، مشروط بر اینکه روزانه از داروهای هورمون تیروئید (لووتیروکسین ، T4) برای جلوگیری از افزایش TSH استفاده می‌کنید.

با این حال، اگر تیروگلوبولین موجود در خون شما پس از جراحی هنوز قابل تشخیص باشد، ممکن است مقداری بافت تیروئید طبیعی یا سرطانی باقی مانده باشد که نشان دهنده نیاز به اسکن تصویربرداری یا درمان اضافی است.

بر اساس نتایج آزمایش تیروگلوبولین، پزشک ممکن است سونوگرافی و یا اسکن ید رادیواکتیو و یا درمان ید رادیواکتیو را برای شناسایی یا از بین بردن بافت طبیعی تیروئید طبیعی یا حتی سرطان تیروئید پیگیری کند. پس از چند هفته یا چند ماه، سطح تیروگلوبولین مجدداً بررسی می‌شود تا اثر درمان تأیید شود و سپس به صورت دوره‌ای کنترل خواهد شد.

اگر سطح تیروگلوبولین برای چند هفته یا چند ماه پس از عمل جراحی پایین باشد اما با گذشت زمان و در حین مصرف دوز روزانه هورمون تیروئید شروع به افزایش کند، احتمالاً سرطان در حال عود یا گسترش است (متاستاز)، که باعث می‌شود پزشک شما برای تصویربرداری آناتومیک یا درمان سایر روش‌ها و آزمایشات آزمایشگاهی را سفارش دهد. کاهش سطح تیروگلوبولین در افرادی که برای بیماری Graves درمان می‌شوند نشان دهنده پاسخ به درمان است.

افزایش سطح تیروگلوبولین همیشه بدین معنا نیست که فرد به سرطان تیروئید مبتلا شده است. سرطان باید با مشاهده نمونه‌های سلولی (بیوپسی) با استفاده از میکروسکوپ تشخیص داده شود. افزایش سطح تیروگلوبولین به خودی خود به معنی قرار داشتن در مرحله پیش از سرطان نیست.

افرادی که گواتر، تیروئیدیت یا پرکاری تیروئید دارند ممکن است سطح تیروگلوبولین را افزایش دهند، اگرچه این آزمایش به طور معمول برای این شرایط تجویز نمی‌شود. اگر تیروئید خود را برداشته‌اید، باید تا پایان عمر جایگزین هورمون تیروئید (تیروکسین) مصرف کنید.

در طول آزمایش تیروگلوبولین چه اتفاقی می‌افتد؟

یک متخصص مراقبت‌های بهداشتی با استفاده از یک سوزن کوچک نمونه خون را از رگ بازوی شما می‌گیرد. پس از قرار دادن سوزن، مقدار کمی خون در لوله آزمایش یا ویال جمع آوری می‌شود. وقتی سوزن داخل یا بیرون می‌رود ممکن است کمی احساس سوزش کنید. این معمولاً کمتر از پنج دقیقه طول می‌کشد.

  • آیا برای آماده شدن برای آزمایش تیروگلوبولین باید کاری انجام دهم؟

معمولاً برای آزمایش تیروگلوبولین نیازی به آمادگی خاصی ندارید. اما ممکن است از شما خواسته شود از مصرف برخی ویتامین‌ها یا مکمل‌ها خودداری کنید. در صورت نیاز به اجتناب از این موارد و یا انجام اقدامات خاص دیگر، ارائه دهنده مراقبت‌های بهداشتی به شما اطلاع می‌دهد.

  • آیا آزمایش تیروگلوبولین خطری دارد؟

خطر بسیار کمی برای انجام آزمایش خون تیروگلوبولین وجود دارد. ممکن است در نقطه‌ای که سوزن در آن قرار داده شده‌ است، احساس درد یا کبودی کنید، اما اکثر علائم به سرعت از بین می‌روند.

 

  • چندین آزمایش تیروگلوبولین به مرور انجام می‌شود. چرا باید تمامی آنها در یک آزمایشگاه انجام شوند؟

آزمایشگاه‌ها ممکن است از روش‌های مختلفی برای آزمایش تیروگلوبولین استفاده کنند، بنابراین نتایج به دست آمده در آزمایشگاه‌های مختلف متفاوت است. اگر در حال انجام یک سری آزمایشات تیروگلوبولین هستید (چندین آزمایش در روزهای مختلف انجام می‌شود)، توصیه می‌شود که آزمایشات را با یک روش و در یک آزمایشگاه انجام دهید، تا نتایج را بتوان به درستی مقایسه و تفسیر کرد. ممکن است مایل باشید این موضوع را با ارائه دهنده خدمات درمانی خود در میان بگذارید.

چرا باید آزمایش آنتی بادی‌های تیروگلوبولین نیز انجام شود؟

آنتی بادی‌های تیروگلوبولین (TgAb) پروتئین‌های ایمنی هستند که تیروگلوبولین را هدف قرار می‌دهند. تقریباً 25 درصد از بیماران مبتلا به سرطان تیروئید دارای TgAb قابل تشخیص هستند. بسته به روش آزمایش مورد استفاده در آزمایشگاه، این آنتی بادی‌ها می‌توانند با نتایج آزمایش تیروگلوبولین در خون فرد مورد آزمایش تداخل داشته باشند. در صورت وجود آنتی بادی‌ها، آزمایش Tg ممکن است برای نظارت بر سطح تیروگلوبولین غیرقابل اعتماد باشد. در روش‌های دیگر، ممکن است از آزمایشی که تحت تأثیر TgAb قرار نگیرد، برای نظارت بر تیروگلوبولین استفاده شود. اخیراً مشخص شده است که نظارت بر روند سطح TgAb می‌تواند نشانگر مفیدی برای وجود یا عدم وجود بیماری باشد.

  • چرا پزشک مراقبت‌های بهداشتی قبل از برداشتن تیروئید، سطح تیروگلوبولین من را بررسی نکرده است؟

سطح تیروگلوبولین (Tg) شما ممکن است قبل از برداشتن غده تیروئید به عنوان بخشی از درمان سرطان تیروئید اندازه گیری شود یا نشود. از آنجا که این پروتئین توسط بافت طبیعی تیروئید و همچنین بسیاری از سرطان‌های تیروئید تولید می‌شود و می‌تواند با بسیاری از بیماری‌های تیروئید افزایش یابد، تعیین اینکه آیا افزایش تیروگلوبولین به دلیل سرطان است یا خیر، دشوار است. با این حال، هنگامی که تشخیص سرطان تیروئید از طریق بیوپسی ندول تیروئید انجام شد، سطح بالای تیروگلوبولین قبل از عمل جراحی یک شاخص مفید برای تولید تومور تیروگلوبولین است، که نشان دهنده مفید بودن تیروگلوبولین به عنوان نشانگر تومور بعد از عمل است.

  • آیا می‌توانم برای افزایش یا کاهش سطح تیروگلوبولین خود کاری انجام دهم؟

نه مستقیما. این آزمایش منعکس کننده وجود بافت طبیعی و یا سرطانی تیروئید است و تحت تأثیر تغییرات شیوه زندگی قرار نمی‌گیرد. از دست دادن دوزهای روزانه درمان هورمون تیروئید می‌تواند باعث افزایش TSH شود، که به نوبه خود قادر است تولید تیروگلوبولین را از مقدار کمی از بافت طبیعی تیروئید که معمولاً پس از جراحی سرطان تیروئید باقی می‌ماند، تحریک کند.

 

آیا آزمایش تیروگلوبولین در مطب پزشک انجام می‌شود؟

خیر، برای انجام آن نیاز به تجهیزات تخصصی است. ممکن است این آزمایش در هر آزمایشگاهی ارائه نشود و نیاز باشد به آزمایشگاه‌ها تخصصی مراجعه نمایید که این آزمایش را انجام می‌دهند. با توجه به محدودیت‌های فنی خاصی در روش‌های سنجش، محدوده مرجع طبیعی می‌تواند متفاوت باشد و برخی از آزمایش‌های تیروگلوبولین در حضور آنتی بادی‌های تیروگلوبولین (TgAb) غیرقابل اعتماد هستند. بنابراین، هنگامی که سطح تیروگلوبولین سری مورد نیاز است، باید در همان آزمایشگاه انجام شود.

‍‍