آزمایش هورمون FSH

  • نوشته شده توسط مدیر سایت
  • 01 / 06 / 1399

آزمایش هورمون تحریک کننده فولیکول (FSH) چیست؟

هورمون محرک فولیکول (FSH) بخش مهمی از سیستم تولید مثل است. این هورمون مسئول رشد فولیکول‌های تخمدان است. فولیکول‌ها در تخمدان‌ها استروژن و پروژسترون تولید می‌کنند و به حفظ چرخه قاعدگی در زنان کمک می‌کنند. در مردان، FSH بخشی از رشد غدد جنسی و همچنین تولید اسپرم است. آزمایش FSH میزان FSH موجود در خون شما را اندازه‌گیری می‌کند. پزشک شما آزمایش FSH را برای یافتن علت اصلی علائم موثر بر سیستم تولید مثل تجویز می‌کند.

  • نمونه مناسب
  • خون (سرم)
  • ادرار رندوم یا تصادفی
  • ادرار ۲۴ ساعته

 

هدف از انجام آزمایش سطح FSH چیست؟

FSH در غده هیپوفیز مغز ساخته می‌شود. تولید آن توسط هورمون‌های تولید شده در تخمدان و بیضه، هیپوفیز و هیپوتالاموس تنظیم و کنترل می‌شود. سیکل قاعدگی شامل دو مرحله فولیکولار و لوتئال است و FSH باعث رسیدن تخمک در مرحله فولیکولار در تخمدان می‌شود. سطح FSH و LH در وسط سیکل ماهانه افزایش شدیدی نشان می‌دهد و تخمک گذاری (آزاد شدن تخمک)
یک تا دو روز پس آن اتفاق می‌افتد. در مرحله فولیکولار، FSH سبب تولید استرادیول در فولیکول می‌شود که هر دو در تکامل تخمک نقش دارند.
در فاز لوتیال، FSH سبب ترشح پروژسترون می‌شود. استرادیول و پروژسترون روی هیپوفیز تاثیر می‌گذارند تا تولید FSH را کنترل کند. FSH همچنین به واکنش تخمدان نسبت به LH کمک می‌کند. پس از یائسگی به دلیل از کار افتادن تخمدان‌ها، FSH افزایش می‌یابد. در مردان FSH به بلوغ اسپرم و تولید پروتئینهای متصل شونده به اندروژن‌ها (SHBG) کمک می‌کند. سطح FSH پس از سن بلوغ در مردان تقریبا ثابت می‌ماند. در نوزادان کمی پس از تولد FSH افزایش یافته و سپس کاهش می‌یابد. به طوری که در پسرها در حدود ۶ ماهگی و در دخترها در سن ۲-۱ سالگی سطح آن بسیار ناچیز است. در دوره قبل از بلوغ، سطح FSH دوباره افزایش می‌یابد.
آزمایش FSH یک آزمایش خون ساده است. ممکن است از زنان خواسته شود که این آزمایش را در یک مرحله خاص از چرخه قاعدگی خود انجام دهند که معمولاً طی دو روز اول است. این آزمایش برای خانم‌ها، وقتی در باردار شدن مشکل دارد یا دوره‌های قاعدگی نامنظم یا بدون قاعدگی دارند، تجویز می‌شوند.
برای مردان، هنگامی که همسر آنها نمی‌تواند باردار شود، یا تعداد اسپرم کم، توده عضلانی کم یا میل جنسی کاهش یافته است، باید این آزمایش را انجام دهند. وقتی پزشک مراقبت‌های بهداشتی شما فکر می‌کند علائم اختلال هیپوفیز یا اختلال هیپوتالاموس را دارید نیز آزمایش FSH را تجویز می‌کند. هنگامی که یک پزشک مراقبت‌های بهداشتی مشکوک به تأخیر افتادن بلوغ یا بلوغ زودرس می‌شود، از این آزمایش استفاده می‌کند.
بنابراین از آزمایش FSH در مواقعی که به طور خلاصه در ادامه آمده است، استفاده می‌شود:

  • ارزیابی عملکرد تخمدان‌ها وبيضه، بررسی اختلال در عملکرد آنها
  • بررسی علل نازایی
  • بررسی علل بی‌نظمی قاعدگی
  • بررسی و تشخیص علل بلوغ زودرس یا تاخیر در بلوغ
  • ارزیابی فعالیت هیپوفیز
  • تشخیص تومورهای هیپوفیز

برای ارزیابی ناباروری در زنان و مردان آزمایش‌های LH، FSH، استرادیول، تستوسترون و پروژسترون انجام می‌شوند.

تست FSH برای زنان

در زنان، مهمترین دلایل آزمایش FSH شامل موارد زیر است:

  • ارزیابی مشکلات ناباروری
  • ارزیابی دوره‌های قاعدگی نامنظم
  • تشخیص اختلالات غده هیپوفیز یا بیماری‌های مربوط به تخمدان‌ها

 

تست FSH برای آقایان

در مردان، آزمایش FSH می‌تواند برای موارد زیر انجام شود:

  • ارزیابی تعداد کم اسپرم‌ها
  • ارزیابی و بررسی هیپوگنادیسم یا نارسایی غدد جنسی
  • ارزیابی عملکرد بیضه

تست FSH برای کودکان

برای تعیین اینکه آیا کودکی بلوغ زودرس را تجربه می‌کند (اوایل دوره بلوغ) ، می‌توان از آزمایش FSH استفاده کرد. همچنین ممکن است برای تعیین اینکه آیا کودکی بلوغ تاخیری را تجربه می‌کند یا خیر، از آزمایش FSH استفاده می‌شود. این حالت زمانی اتفاق می‌افتد که خصوصیات یا اندام‌های جنسی در صورت لزوم رشد نکنند. برخی علل تاخیر در بلوغ عبارتند از:

  • نارسایی گونادها (تخمدان یا بیضه)
  • کمبود هورمون
  • اختلالات کروموزومی (سندرم ترنر در دختران، سندرم کلاین فلتر در پسرها)
  • عفونت‌های مزمن
  • سرطانها
  • بی اشتهایی عصبی (anorexia nervosa)

بلوغ زودرس در دختران شایع تر است و عوامل موثر در آن عبارتند از :

  • ضایعات سیستم عصبی مرکزی
  • تومورهای مترشحه هورمون
  • کیست ها و تومورهای تخمدان
  • تومورهای بیضه

تاخیر در بلوغ ممکن است با کاهش LH و FSH همراه باشد. برای تشخیص علل تاخیر در بلوغ آزمایش GnRH انجام می‌شود. روش انجام GnRH عبارت است از:
ابتدا یک نمونه پایه از بیمار گرفته می‌شود. GnRH به بیمار تزریق می‌شود و سپس چند نمونه به فاصله زمانی از مریض گرفته می‌شود. افزایش LH و FSH پس از تزریق نشان دهنده واکنش هیپوفیز به GnRH است که در آن صورت وجود اختلال اولیه در تخمدان یا بیضه مطرح می‌شود. عدم افزایش LH و FSH نشان دهنده عدم واکنش هیپوفیز یا هیپوتالاموس، یعنی وجود اختلال در آنها است و در آن صورت وجود اختلال اولیه در تخمدان یا بیضه رد می‌شود.

قبل از انجام آزمایش FSH، پزشک چه اطلاعاتی را در اختیار بیمار قرار می‌دهد؟

قبل از انجام هرگونه آزمایش پزشکی، در مورد هرگونه داروی تجویز شده یا بدون نسخه، مکمل‌های غذایی و ویتامین‌هایی که مصرف می‌کنید با پزشک خود صحبت کنید. شما باید در مورد استفاده از هر نوع جلوگیری از بارداری مانند قرص، دستگاه داخل رحمی یا وصله به پزشک خود اطلاع دهید زیرا این امر می‌تواند در نتایج آزمایش شما نقش داشته باشد. شما همچنین باید هرگونه اختلال پزشکی موجود را مانند موارد زیر با پزشک خود در میان بگذارید:

  • بیماری تیروئید کنترل نشده
  • تومورهای هورمونی وابسته به جنس
  • کیست‌های تخمدان
  • خونریزی واژینال غیرمعمول

این شرایط ممکن است با سطح FSH مرتبط باشد.

در طول آزمایش FSH چه اتفاقی میافتد؟

آزمایش سطح FSH ساده است و شامل مراحل زیر است:

  • یک ارائه دهنده خدمات بهداشتی تورنیکت یا نوار الاستیک را در بالای محلی که خون گرفته می‌شود، می‌بندد. نمونه خون معمولاً از بازو گرفته می‌شود.
  • آنها با ضد عفونی کننده محل مورد نظر را تمیز و استریل می‌کنند و یک سوزن را مستقیماً وارد رگ شما می‌کنند.
  • بیشتر افراد در ابتدا تنها به مدت چند لحظه درد شدیدی را احساس می‌کنند، اما با گرفتن خون این مسئله به سرعت محو می‌شود.
  • آنها ظرف چند دقیقه سوزن را بر می‌دارند و سپس از شما می‌خواهند که با یک پنبه یا پارچه کوچک به محل فشار وارد کنید.
  • در نهایت یک باند بر روی محل نمونه‌گیری قرار می‌دهند.

 

چه عوارضی با آزمایش FSH همراه است؟

در تمامی آزمایشات مقدار کمی خطر درگیر می‌شود. خطرات جزئی شامل موارد زیر است:

  • سنکوپ وازوواگال یا غش کردن در هنگام مشاهده خون
  • سرگیجه
  • عفونت
  • کبودی
  • هماتوم، جمع شدن خون به زیر پوست
  • درد
  • قرمزی در محل سوزن

تفسیر نتایج آزمایش FSH

بررسی میزان FSH براساس جنسیت و سن متفاوت است. آنها همچنین بسته به مکانی که زن در کدام مرحله از چرخه ماهانه خود قرار دارد، متفاوت است. هر آزمایشگاه برای بررسی میزان FSHخون نیز دارای معیارهای متفاوتی است. شما باید نتایج خود را با پزشک خود در میان بگذارید.

سطح بالای FSH در زنان

اگر شما زنی با سطح FSH بالا هستید، این حالت ممکن است نشانگر موارد زیر باشد:

  • از دست دادن عملکرد تخمدان یا نارسایی تخمدان
  • یائسگی
  • سندرم تخمدان پلی کیستیک، بیماری است که در آن هورمون‌های زن از تعادل خارج شده و باعث کیست تخمدان می‌شوند
  • یک ناهنجاری کروموزومی، مانند سندرم ترنر که در صورت از دست دادن بخشی یا تمام کروموزوم X یک زن رخ می‌دهد.

افزایش FSH همچنین ممکن است نشان دهنده کاهش تولید تخمک و جنین با کیفیت خوب برای لقاح باشد. دلیل عمده این مورد، سن شماست. با افزایش سن، قدرت باروری کاهش می‌یابد و تعداد تخمک‌های کمتری در تخمدان‌ها بالغ می‌شوند. کیفیت تخم‌های باقی مانده نسبت به سال‌های قبل پایین تر است.
آزمایش FSH ممکن است با آزمایشات دیگری که به بررسی سطح هورمون لوتئین کننده، استرادیول و پروژسترون برای تعیین میزان ذخیره تخمدان در خانم‌ها می‌پردازد، متفاوت باشد. اصطلاح “ذخیره تخمدان” به توانایی باروری مرتبط با سن زن اشاره دارد. سطح FSH بالا به این معنی است که احتمال بارداری شما ممکن است کمتر از حد انتظار برای سن شما باشد. این بدان معنا نیست که شما احتمال بارداری ندارید، اما ممکن است نیبت به سایر زنان برای باردار شدن مشکل بیشتری داشته باشید و به درمان ناباروری نیاز داشته باشید.

سطح بالای FSH در مردان

اگر مردی هستید که میزان FSH بالایی دارد، این ممکن است نشانگر موارد زیر باشد:

 

  • سندرم کلاینفلتر، که یک بیماری نادر در مردان است که توسط یک کروموزوم X اضافی ایجاد می‌شود و می‌تواند بر رشد مردان تأثیر بگذارد
  • بیضه‌هایی که وجود ندارند یا به درستی کار نمی‌کنند
  • بیضه‌هایی که در اثر بیماری مانند و اعتیاد به الکل آسیب دیده‌اند
  • بیضه‌هایی که در اثر درمان‌هایی مانند اشعه ایکس یا شیمی درمانی آسیب دیده‌اند

سطح بالای FSH در کودکان

ممکن است سطح بالای FSH در کودکان به معنای شروع بلوغزودرس یا دیررس باشد.

سطح FSH پایین

مقادیر کم FSH ممکن است نشان دهد که:

  • یک زن تخمک تولید نمی‌کند
  • یک مرد اسپرم تولید نمی‌کند
  • هیپوتالاموس یا غده هیپوفیز که مراکز کنترل هورمون در مغز هستند، به درستی کار نمی‌کنند
  • وجود تومور که با توانایی مغز در کنترل تولید FSH تداخل دارد
  • استرس و کمبود وزن شدید نیز می‌تواند بر مقادیر FSH تأثیر بگذارد.

اندازه گیری سطح LH و FSH برای تشخیص افتراقی نارسایی اولیه تخمدان (اختلال در تخمدان‌ها) از نارسایی ثانویه تخمدان (نارسایی به علت اختلال در هیپوفیز یا هیپوتالاموس) به کار می‌رود. در نارسایی اولیه تخمدان سطح LH و FSH افزایش می‌یابد. علل نارسایی اولیه تخمدان‌ها عبارتند از:

الف- اختلال در رشد و تکامل تخمدان‌ها

• عدم رشد تخمدانها (agenesis)
• اختلالات کروموزومی (سندرم ترنر)
• اختلال در تولید استروئیدها در تخمدان (فقر آنزیم ۱۷ آلفا هیدروکسیلاز)

ب – از کار افتادن زودهنگام (premature) تخمدان

• پرتو درمانی
• شیمی درمانی
• بیماری‌های اتوایمیون

ج – عدم تخمک گذاری

• سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)
• بیماری غدد آدرنال
• بیماری‌های تیروئید
• تومورهای تخمدان

پایین بودن سطح LH و FSH نشان دهنده نارسایی ثانویه تخمدان در اثر اختلالات هیپوفیز یا هیپوتالاموس است. افزایش LH و FSH در مردان، نشان دهنده نارسایی اولیه بیضه می‌باشد. علل نارسایی اولیه بیضه عبارتند از:

الف. اختلال در رشد و تکامل

• عدم رشد گونادها (gonadal agenesis)
• اختلال کروموزومی مانند سندرم کلاین فلتر

ب. از کار افتادن بیضه‌ها

 

• عفونت ویروسی
• تروما (ضربه)
• پرتو درمانی
• شیمی درمانی
• بیماری‌های اتوایمیون
• تومورهای جرم سل (germ cell)

مجموعه آزمایش آنلاین پیشرو در خدمات رسانی در منزل ، شما عزیزان میتوانید خدمات آزمایش ژنتیک ، آزمایش hpv ، فیزیوتراپی در منزل ، تست اعتیاد در منزل ، ویزیت پزشک در منزل با آزمایش آنلاین تجربه کنید.

‍‍