آزمایش شمارش گلبولهای قرمز | RBC

  • نوشته شده توسط مدیر سایت
  • 02 / 06 / 1399

آزمایش گلبول های قرمز خون | RBC یک آزمایش خون است که پزشک از آن برای تعیین تعداد گلبول‌های قرمز خون (RBCs) استفاده می‌کند. این آزمایش بدین دلیل مهم است که گلبول‌های قرمز خون حاوی هموگلوبین هستند و هموگلوبین‌ها اکسیژن را به بافت‌های بدن منتقل می‌کنند. بنابراین، تعداد گلبول‌های قرمز خون می‌تواند بر میزان دریافت اکسیژن از بافت‌ها تاثیر بگذارد و بافت‌ها برای داشتن عملکرد مناسب به اکسیژن نیاز دارند. در ادامه با آزمایش گلبول های قرمز خون (RBC) بیشتر آشنا می‌شوید اما قبل از آن لازم است بدانید چه علائمی نشان‌دهنده تعداد غیرطبیعی گلبول‌های قرمز خون است.

علائم تعداد غیرطبیعی گلبول‌های قرمز خون چیست؟

زمانی که تعداد گلبول‌های قرمز خون شما بسیار زیاد یا خیلی کم است، احتمالا برخی نشانه‌ها و عوارض را تجربه می‌کنید. در این شرایط، انجام آزمایش گلبول های قرمز خون | RBC بسیار ضروری است. علائم تعداد کم گلبول‌های قرمز خون عبارت‌اند از:

  • خستگی
  • تنگی نفس
  • سرگیجه، ضعف یا احساس سبکی سر به‌ویژه زمانی که موقعیت خود را سریع تغییر می‌دهید
  • بالا رفتن ضربان قلب
  • سردرد
  • رنگ‌پریدگی پوست

علائم تعداد بالای گلبول‌های قرمز خون عبارت‌اند از:

  • خستگی
  • تنگی نفس
  • درد مفاصل
  • التهاب در کف دست یا کف پا
  • خارش پوست، به‌ویژه پس از دوش گرفتن یا حمام کردن
  • اختلال خواب

در صورت وجود این علائم، پزشک ممکن است برای شما آزمایش گلبول های قرمز خون (RBC) را تجویز کند.

چرا به آزمایش گلبول های قرمز خون (RBC) نیاز دارید؟

به نقل از انجمن شیمی بالینی آمریکا (AACC)، آزمایش گلبول های قرمز خون (RBC) باید تقریبا همیشه بخشی از آزمایش شمارش کامل خون یا آزمایش خون CBC باشد. در این آزمایش تمام اجزای موجود در خون اندازه‌گیری می‌شوند که ازجمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • سلول‌های قرمز خون
  • گلبول‌های سفید خون
  • هموگلوبین
  • هماتوکریت
  • پلاکت

در ارتباط با اصطلاحات آزمایش خون لازم است بدانید هماتوکریت نشان‌دهنده حجم گلبول‌های قرمز خون در بدن است و آزمایش هماتوکریت، نسبت گلبول‌های قرمز خون را در بدن شما اندازه‌گیری می‌کند و از طریق آزمایش خون MCV نیز قابل‌انجام است. از سوی دیگر، پلاکت‌ها سلول‌های کوچکی هستند که در خون گردش می‌کنند و لخته‌های خون را ایجاد می‌کنند تا از این طریق زخم‌ها بهبود پیدا کنند و خونریزی بیش‌ازحد اتفاق نیفتد.

گلبول‌های سفید خون نیز از طریق آزمایش خون WBC اندازه‌گیری می‌شوند. اگر پزشک مشکوک باشد که شما به بیماری‌ای مبتلا هستید که بر گلبول‌های قرمز خون تاثیر می‌گذارد یا اگر علائم کمبود اکسیژن را داشته باشید، او ممکن است آزمایش گلبول های قرمز خون را تجویز کند. علائم کمبود اکسیژن عبارت‌اند از:

  • رنگ مایل به آبی پوست
  • گیجی
  • بی‌قراری و تحریک‌پذیری
  • تنفس نامنظم

آزمایش CBC اغلب بخشی از معاینه فیزیکی معمول است. این آزمایش می‌تواند شاخص سلامت کلی شما باشد و همچنین ممکن است قبل از جراحی انجام شود. اگر به بیماری‌ای مبتلا هستید که می‌تواند بر تعداد RBC در آزمایش خون تاثیر بگذارد یا دارویی مصرف می‌کنید که بر این گلبول‌ها تاثیر می‌گذارند، پزشک ممکن است برای نظارت بر وضعیت یا درمان شما، آزمایش CBC را تجویز کند. پزشک می‌تواند برای نظارت بر بیماری‌هایی مانند سرطان خون و عفونت‌های خون نیز از آزمایش CBC استفاده کند. بنابراین، آزمایش سرطان خون شامل آزمایش CBC نیز می‌شود.

آزمایش گلبول های قرمز خون (RBC) چگونه انجام می‌شود؟

آزمایش RBC، یک آزمایش خون ساده است که برای انجام آن، تکنسین آزمایشگاه مقداری خون را از رگ شما و معمولا از قسمت داخلی آرنج نمونه‌گیری می‌کند. مراحل گرفتن خون عبارت‌اند از:

  1. تکنسین آزمایشگاه، محل نمونه‌گیری را با یک ضدعفونی‌کننده تمیز می‌کند.
  2. او یک نوار الاستیک را دور بازوی شما می‌بندد تا رگ شما متورم شود.
  3. تکنسین، سوزن را به‌آرامی وارد رگ می‌کند و خون را در ویال متصل به سرنگ جمع‌آوری می‌کند.
  4. سپس سوزن و نوار الاستیک را برمی‌دارد.
  5. نمونه خون شما در آزمایشگاه مورد تجزیه‌وتحلیل قرار می‌گیرد.

شما می‌توانید برای انجام آزمایش RBC و هر نوع آزمایش دیگری، از خدمات نمونه گیری در منزل آزمایش آنلاین نیز استفاده کنید و به این ترتیب، در وقت و هزینه‌های خود نیز صرفه‌جویی کنید.

چگونه باید برای آزمایش گلبول های قرمز خون (RBC) آماده شوید؟

یکی از نکاتی که قبل از دادن آزمایش خون باید بدانید، نحوه آماده شدن برای آزمایش است. معمولا برای انجام آزمایش گلبول های قرمز خون | RBC آمادگی خاصی لازم نیست. بااین‌حال، اگر داروی خاصی مصرف می‌کنید لازم است آزمایشگاه و پزشک را در جریان این موضوع قرار دهید. پزشک یا آزمایشگاه می‌تواند سایر راهنمایی‌های لازم را به شما ارائه دهد.

از سوی دیگر، این آزمایش خطر خاصی به همراه ندارد. بااین‌حال، در برخی موارد ممکن است خونریزی، کبودی یا عفونت در ناحیه نمونه‌گیری اتفاق بیفتد. همچنین، ممکن است هنگامی‌که سوزن وارد بازوی شما می‌شود کمی سوزش یا درد احساس کنید.

محدوده طبیعی گلبول‌های قرمز خون چقدر است؟

به نقل از انجمن لوسمی و لنفوم:

  • محدوده طبیعی RBC برای مردان 7/4 تا 1/6 میلیون سلول در هر میکرولیتر (mcL) است.
  • محدوده طبیعی RBC برای زنان باردار 2/4 تا 4/5 میلیون میکرولیتر است.
  • محدوده طبیعی RBC برای کودکان 0/4 تا 5/5 میلیون میکرولیتر است.

همچنین، لازم است بدانید این محدوده‌ها بسته به اینکه در چه آزمایشگاهی آزمایش داده‌اید متفاوت باشد.

تعداد بیش‌ازحد گلبول‌های قرمز خون به چه معناست؟

یکی از سوالات رایج در ارتباط با آزمایش خون این است که آزمایش خون چه بیماری هایی را نشان می دهد؟ اگر تعداد RBC خون بیش‌ازحد طبیعی باشد، شما دچار اریتروسیتوز شده‌اید. این مسئله ممکن است در اثر موارد زیر اتفاق بیفتد:

  • سیگار کشیدن
  • بیماری قلبی مادرزادی
  • کم‌آبی بدن
  • سرطان سلول کلیوی که نوعی سرطان کلیه است
  • فیبروز ریوی
  • پلی سیتمی ورا که یک بیماری مغز استخوان است که باعث تولید بیش‌ازحد گلبول‌های قرمز خون می‌شود و با جهش ژنتیکی ارتباط دارد

همچنین، هنگامی‌که به ارتفاعات زیاد می‌روید ممکن است تعداد گلبول‌های قرمز شما برای چند هفته افزایش پیدا کند زیرا در ارتفاعات، اکسیژن کمتری در هوا وجود دارد. برخی داروهای خاص مانند جنتامایسین و متیل دوپا نیز می‌توانند باعث افزایش گلبول‌های قرمز خون شوند.

جنتامایسین یک داروی آنتی‌بیوتیک است که از آن برای درمان عفونت‌های باکتریایی در خون استفاده می‌شود. داروی متیل دوپا اغلب برای درمان فشارخون بالا مصرف می‌گردد. این دارو باعث شل شدن عروق خونی و درنتیجه، جریان راحت‌تر خون در بدن می‌شود. بنابراین، مهم است که پزشک خود را در جریان همه داروهایی که مصرف می‌کنید قرار دهید.

تعداد بالای گلبول‌های قرمز خون می‌تواند نتیجه آپنه خواب، فیبروز ریوی و سایر بیماری‌هایی باشد که سطح اکسیژن را در خون کاهش می‌دهند. داروهای افزایش‌دهنده عملکرد مانند تزریق پروتئین و استروئیدهای آنابولیک نیز می‌توانند موجب افزایش گلبول‌های قرمز خون شوند. بیماری‌های کلیوی و سرطان‌های کلیه نیز می‌توانند در افزایش تعداد گلبول‌های قرمز نقش داشته باشند.

تعداد کم گلبول‌های قرمز خون به چه معناست؟

درصورتی‌که تعداد گلبول‌های قرمز خون کمتر از حد طبیعی باشد ممکن است این مسئله نشان‌دهنده موارد زیر باشد:

  • کم‌خونی
  • نارسایی مغز استخوان
  • کمبود اریتروپویتین که علت اصلی کم‌خونی در افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیه است
  • همولیز یا تخریب گلبول قرمز در اثر تزریق خون و آسیب عروق خونی
  • خونریزی داخلی یا خارجی
  • سرطان خون
  • سوءتغذیه
  • مولتیپل میلوما که سرطان سلول‌های پلاسما در مغز استخوان است
  • کمبود برخی مواد مغذی، ازجمله کمبود آهن، مس، فولات و ویتامین B-6 و B-12
  • بارداری
  • اختلالات تیروئید

در این شرایط آزمایش‌های دیگری نیز ممکن است تجویز شوند. برای مثال، یکی از آزمایش‌های تشخیص اختلالات تیروئید، آزمایش خون TSH است.برخی داروها نیز می‌توانند در کاهش تعداد گلبول‌های قرمز خون نقش داشته باشند که ازجمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • داروهای شیمی‌درمانی
  • کلرامفنیکل که برای درمان عفونت‌های باکتریایی استفاده می‌شود
  • کینیدین که برای درمان ضربان نامنظم قلب استفاده می‌شود
  • هیدانتوئین که برای درمان صرع و اسپاسم عضلانی استفاده می‌شود

ارتباط میان گلبول‌های قرمز خون با سرطان خون چیست؟

سرطان خون می‌تواند تولید و عملکرد گلبول‌های قرمز خون را تحت تاثیر قرار دهد و همچنین می‌تواند منجر به سطوح غیرطبیعی گلبول‌های قرمز خون شود. هر نوع از سرطان خون تاثیر منحصربه‌فردی بر روی تعداد گلبول‌های قرمز خون دارد. سه نوع اصلی سرطان خون عبارت‌اند از:

  • سرطان خون که در توانایی مغز استخوان در تولید پلاکت و گلبول قرمز مشکل ایجاد می‌کند.
  • لنفوم که سلول‌های سفید سیستم ایمنی را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
  • میلوم که از تولید طبیعی آنتی‌بادی جلوگیری می‌کند.

اگر نتیجه آزمایش گلبول های قرمز خون (RBC) غیرطبیعی باشد چه اقداماتی لازم است؟

بسته به نتیجه آزمایش گلبول های قرمز خون (RBC)، پزشک ممکن است آزمایشات دیگری مثل آزمایش MCH را نیز به شما توصیه کند. یکی از این آزمایش‌ها، اسمیر خون است که از طریق آن، خون شما در زیر میکروسکوپ بررسی می‌شود. اسمیر خون می‌تواند به تشخیص ناهنجاری در سلول‌های خونی (مانند کم‌خونی داسی‌شکل)، اختلالات گلبول‌های سفید خون مانند سرطان خون و انگل‌های قابل‌انتقال از راه خون مانند مالاریا کمک کند. اگر جواب آزمایش کم‌خونی مثبت باشد بدین معنی است که گلبول‌های قرمز سالم کافی برای حمل اکسیژن در سراسر بدن وجود ندارد. انواع کم‌خونی شامل موارد زیر می‌شوند:

  • کم‌خونی ناشی از فقر آهن
  • کم‌خونی داسی‌شکل که منجر به ایجاد سلول‌های قرمزی می‌شود که شکل آن‌ها غیرطبیعی است و به‌سرعت می‌میرند
  • کم‌خونی ناشی از کمبود ویتامین که اغلب ناشی از سطح پایین ویتامین B-12 است

همه انواع کم‌خونی لازم است درمان شوند. افرادی که مبتلا به کم‌خونی هستند معمولا احساس خستگی و ضعف را تجربه می‌کنند. آن‌ها همچنین ممکن است به سردرد، سرد شدن دست‌وپا، سرگیجه و ضربان قلب نامنظم دچار شوند. بیوپسی مغز استخوان می‌تواند نشان دهد که چگونه سلول‌های مختلف خون در مغز استخوان شما ساخته می‌شوند. آزمایش‌های تشخیصی، مانند سونوگرافی یا الکتروکاردیوگرام، می‌تواند به تشخیص بیماری‌های موثر بر کلیه‌ها و قلب کمک کند.

تغییر در سبک زندگی

تغییر در سبک زندگی می‌تواند تعداد گلبول‌های قرمز خون را تحت تاثیر قرار دهد. برخی از این تغییرات عبارت‌اند از:

  • داشتن رژیم غذایی سالم و اجتناب از کمبود ویتامین
  • ورزش منظم زیرا ورزش بدن را مجبور به مصرف بیشتر اکسیژن می‌کند
  • پرهیز از مصرف آسپرین
  • اجتناب از سیگار کشیدن

ممکن است با رعایت موارد زیر بتوانید تعداد گلبول‌های قرمز خون خود را کاهش دهید:

  • کاهش میزان آهن و گوشت قرمز مصرفی
  • نوشیدن بیشتر آب
  • اجتناب از ادرارآورها مثل نوشیدنی‌های حاوی الکل یا کافئین
  • ترک سیگار

ممکن است با رعایت موارد زیر بتوانید تعداد گلبول‌های قرمز خون خود را افزایش دهید:

  • مصرف بیشتر غذاهای غنی از آهن مانند گوشت، ماهی، مرغ و لوبیای خشک، نخودفرنگی و سبزیجات دارای برگ سبز تیره مانند اسفناج
  • افزایش مس در رژیم غذایی خود با مصرف غذاهایی مانند صدف، مرغ و آجیل
  • دریافت ویتامین B-12 بیشتر با مصرف غذاهایی مانند تخم‌مرغ، گوشت و غلات غنی‌شده

درنهایت، از آزمایش گلبول های قرمز خون | RBC برای اندازه‌گیری تعداد گلبول‌های قرمز حامل اکسیژن در بدن استفاده می‌شود. هنگامی‌که تعداد گلبول‌های قرمز خون پایین‌تر یا بالاتر از حد طبیعی باشد ممکن است نشان دهد که شما به یک بیماری مبتلا هستید. همچنین، اگر به اختلالات خونی مبتلا باشید یا داروهایی را مصرف کنید که بر گلبول‌های قرمز شما تاثیر می‌گذارند پزشک از آزمایش گلبول های قرمز خون (RBC) برای نظارت بر شرایط شما استفاده می‌کند.

 

‍‍